منع تدوين حديث انگيزه ها و پيامدها - شهرستانى، سيد على؛ مترجم سيد هادي حسيني - الصفحة ٢٩٦ - آراى ناسازگار (نظراتِ مختلف)

سائل مى‌گويد: مقصودش را نفهميدم تا اينكه از ابن طاووس [يمانى‌] پرسيدم و سخن ابن عبّاس را برايش گفتم.

او گفت: پدرم به من خبر داد كه شنيد ابن عبّاس مى‌گفت: خداى بزرگ مى‌فرمايد: ... إِنِ امْرُؤٌ هَلَكَ لَيْسَ لَهُ وَلَدٌ وَ لَهُ أُخْتٌ فَلَها نِصْفُ ما تَرَكَ ...[١]) (اگر كسى بى‌فرزند بميرد و يك خواهر داشته باشد، نصفِ ميراث، مال خواهرش است).

ابن عبّاس گفت: شما مى‌گوييد: نصفِ ميراث مالِ خواهر اوست حتّى اگر داراى فرزند بود[٢].

عمر- در ميراث- ميان دخترِ ميت و خواهرِ تنى او، فرق نمى‌گذاشت؛ زيرا به نظر وى بر دختر (چنان كه از قبل در فرهنگ عرب معروف بود) عنوان فرزند، به طور حقيقى صدق نمى‌كند!

پيداست كه اين نگرش بر خلاف صريح قرآن است كه مى‌فرمايد: يُوصِيكُمُ اللَّهُ فِي أَوْلادِكُمْ لِلذَّكَرِ مِثْلُ حَظِّ الْأُنْثَيَيْنِ‌[٣])؛ خدا درباره فرزندانتان سفارش مى‌كند كه براى پسر دو برابر دختر، سهم الارث هست.

اين آيه، دلالت مى‌كند كه بر «بنت» (دختر) به مفهوم قرآنى و عرفى و حقيقى، فرزند گفته مى‌شود؛ و با وجود فرزند، نوبت به برادر و خواهر- در ارث- نمى‌رسد؛ زيرا خداى متعال مى‌فرمايد:

... هُوَ يَرِثُها إِنْ لَمْ يَكُنْ لَها وَلَدٌ فَإِنْ كانَتَا اثْنَتَيْنِ فَلَهُمَا الثُّلُثانِ مِمَّا تَرَكَ وَ إِنْ كانُوا إِخْوَةً رِجالًا وَ نِساءً فَلِلذَّكَرِ مِثْلُ حَظِّ الْأُنْثَيَيْنِ يُبَيِّنُ اللَّهُ لَكُمْ أَنْ تَضِلُّوا وَ اللَّهُ بِكُلِّ شَيْ‌ءٍ عَلِيمٌ‌[٤]؛

[١] . نساء/ ١٧٦.

[٢] . المستدرك على الصحيحين ٤: ٣٧٦، حديث ٧٩٧٩؛ سنن بيهقى ٦: ٢٣٣، حديث ١٢١١٣؛ كنز العمّال ١١: ٤٤، حديث ٣٠٥٥٨.

[٣] . نساء/ ١١.

[٤] . نساء/ ١٧٦.