منع تدوين حديث انگيزه ها و پيامدها - شهرستانى، سيد على؛ مترجم سيد هادي حسيني - الصفحة ٧١٩ - انگيزههاى تحريف و انحراف

افزون بر اين، احمد بن حنبل- كه به اجماع مسلمانان بيش از آنكه فقيه باشد راوى و مُحدِّث است- رأيى دارد كه با همه نظر فقهاى اهل سنّت و منقولات آنها مخالف مى‌باشد و با آنچه از اهل بيتعليهم السلام و پيروان مكتب تعبّد محض رسيده موافق است.

احمد بن حنبل بر اين عقيده است كه ديه دندان‌هاى پيشين ٦ هزار درهم و ديه دندان‌هاى پسين ٤ هزار درهم مى‌باشد، كه در مجموع مساوى ديه كامل انسان مى‌شود.

نَووى در المجموع به صراحت اين فتوا را از او آورده‌[١]، و ظاهر عبارتِ المغني همين است‌[٢].

با توجّه به همين نمونه‌هاى اندك، اهميّت تدوين و ارزش كتاب مُدوَّنِ امام على عليه السلام روشن مى‌شود و اينكه اصحاب تدوين (پيروان مكتب تعبّد محض) از مانعان تدوين (پيروان مكتب اجتهاد و رأى) به صواب نزديك‌ترند و منقولات آنها از پيامبر صلى الله عليه و آله صحيح‌تر مى‌باشد.

اصحاب مكتب اجتهاد و رأى از تدوين و مدوّنات به دور افتاده‌اند و دچار حيرت و اختلاف و چند رأيى شدند. اگر چيزى از احكام به وسيله بعضى از مدوَّنات به آنها رسيده، تنها نقل ناقصى است كه آرا و اجتهادات در آن دخالت ورزيده و به نوبه خود آنان را از جاده صواب دورتر مى‌سازد.

در روندى اين چنين، فقه اسلامى در نزد مكتب «رأى و اجتهاد» فقهى مبتنى بر آرا گشت و از آنجا كه طبيعتِ رأى اختلاف نظر است، آراى گوناگون پديد آمد.

و به عكس فقه مكتب «تعبّد محض» و تدوينگران سنّت پيامبر صلى الله عليه و آله در عهد آن حضرت و محافظت بر تدوين پس از پيامبر صلى الله عليه و آله از خطا و تغيير و نقصان به دور ماند، شرح و تفصيل و ارتباط منقولات با هم حفظ شد، به گونه‌اى كه از آنها حكم بى‌شبهه و شائبه بيرون مى‌آيد.

[١] . المجموع ١٩: ٩٩.

[٢] . المغنى ٨: ٣٥٣- ٣٥٥.