بنابر اين، آنان صحابه را از تفسير قرآن و شأن نزول احكام‌[١] و بازگويى فضائل و مثالب (كاستى‌ها) بازداشتند[٢] يا با ادعاى اختلاط با قرآن و احتياط در نقل، اين كار را محدود ساختند.

٢. احاطه نداشتن حاكمان به همه احكام شريعت.

اين امر آنان را واداشت كه اندك اندك شيوه‌اى را در شريعت ترسيم كنند كه مردمانِ بسيارى آن شيوه را نداشتند.

در آغاز، خلفا احكامى را كه در قرآن و سنّت آمده بود و به آنها آگاهى نداشتند، از صحابه مى‌پرسيدند و بدون آنكه آشكارا مشكلى پديد آيد پاسخ هاى آنان را مى پذيرفتند، ليكن به مرور زمان اين پاسخ‌ها در پوششى از مناقشه و تخطئه فرو رفت.

[١] . آيه حَافِظُوا عَلَى الصَّلَواتِ والصَّلَاةِ الوُسْطى( بقره: ٢٣٨) كه در مصحف عايشه و حفصه و امّ سلمه درباره قرائتشان چنين بوده است: حَافِظُوا عَلَى الصَّلَواتِ والصَّلَاةِ الوُسْطى‌[ وصَلاةِ العَصر] وَقُومُوا لِلّهِ قَانِتِينَ؛ بر نمازها محافظت كنيد( و اهميّت دهيد) به ويژه نماز ظهر و نماز عصر و در برابر خدا فروتن باشيد.

و ابن عبّاس و ابَى بن كعب و ابن مسعود و على بن ابى طالب آيه ٢٤ سوره نساء را اين گونه قرائت كرده‌اند: ... فَمَا استَمتَعتُم بِهِ مِنهُنَّ فَاتُوهُنَّ اجورَهُنَّ ....[ إِلى أَجَلٍ مُسَمًّى‌]؛ زنانى را كه تا مدّتى معيّن به ازدواجِ موقّت خويش درآورديد، اجور( مهرها) شان را بپردازيد

[٢] . در الدرّ المنثور ٢: ٢٩٨ به اسناد از ابن مسعود آمده است كه گفت: ما در زمان پيامبر صلى الله عليه و آله اين گونه قرائت مى‌كرديم: يا أَيُّهَا الرَّسُولُ بَلِّغْ ما أُنْزِلَ إِلَيْكَ- أن عليا مولي المؤمنين- وَ إِنْ لَمْ تَفْعَلْ فَما بَلَّغْتَ رِسالَتَهُ( مائده/ ٦٧) اى پيامبر، آنچه را سويت نازل شده- كه على مولاى مؤمنان است- به مردمان برسان، وگرنه رسالتت را نرسانده‌اى.

نيز بنگريد به آنچه در تفسير آيات زير آمده است:

* إِنْ جاءَكُمْ فاسِقٌ بِنَبَإٍ( حجرات: ٦) اگر فاسقى خبر آورد، تحقيق كنيد.

* لا تَرْفَعُوا أَصْواتَكُمْ فَوْقَ صَوْتِ النَّبِيِ‌( حجرات: ٢) پيش پيامبر صداهاتان را بلند مكنيد.

* وَ إِنْ تَظاهَرا عَلَيْهِ‌( تحريم: ٤) اگر شما دو تا( عايشه و حفصه) هم‌ديگر را پشتيبانى كنيد.

* الشَّجَرَةَ الْمَلْعُونَةَ فِي الْقُرْآنِ‌( اسراء: ٦٠) درخت نفرين شده در قرآن. و ...