منع تدوين حديث انگيزه ها و پيامدها - شهرستانى، سيد على؛ مترجم سيد هادي حسيني - الصفحة ٣٧٢ - بيان امام على عليه السلام

يعنى آيا بدان جهت كه (گذشت) بهار و تابستان اين خانه را نابود ساخت و اثرش را بر زمين نهاد، اشك‌هايت جارى است؟!

و «الصَّعْبة مِنَ النُوق» شترى است كه به سوارى تن ندهد؛ اگر راكب افسارش را بكشد بينى‌اش را بدَرَد و اگر شُل و رها سازد، به جاهاى هلاكت كننده درآيد و سوار را در دره يا آب يا آتشى افكند، يا بگريزد و باز نايستد تا سوارش را بيندازد و او هلاك شود.

و «أَشْنَقَ الرّجُل ناقَتَه» زمانى است كه شخص در حالى كه بر ناقه‌اش سوار است، افسارش را بكشد ...

اين سخن امام على عليه السلام كه فرمود:

«فَمُنِي الناس»

؛ يعنى مردم، مبتلا و گرفتار شدند، شاعر مى‌گويد:

مُنيتُ بِزَمَّرْدَة كالعَصَا

به زنى مَرْدخوى، چون عصا، گرفتار آمدم.

و «خَبْط» حركت در بى‌راهه است و «شِماس» رميدن و فرار و «تَلَوُّن» تبدُّل و دگرگونى و «اعتراض» حركت بر خطى كه مستقيم نمى‌باشد؛ گويا در شاخه‌هاى سير طولى‌اش، در «عرض» حركت مى‌كند (و به اين سو و آن سوى مى‌رود) شتر نر سركش كج‌رو، اين گونه راه مى‌رود[١].

از اين سخن امام عليه السلام تجسيم مراحل تغيُّر و تبدُّلى كه بر امّت در زمان حكومت عُمَر پديد آمد، آشكار مى‌شود و اينكه چگونه مردم به اين درد ناعلاجى مبتلا شدند كه آنان را از راهى كه مى‌بايست در حيات دينى و سياسى و اجتماعى‌شان بپيمايند، دور ساخت.

[١] . شرح نهج البلاغه ١: ١٧١- ١٧٣.