منع تدوين حديث انگيزه ها و پيامدها - شهرستانى، سيد على؛ مترجم سيد هادي حسيني - الصفحة ٢٣٤ - صحابه و اخذ حديث از پيامبر صلى الله عليه و آله

برادران مهاجرم را تجارت مشغول ساخت و برادران انصارم را باغبانى و زراعت؛ و من مردى مسكين بودم كه در بحرانِ گرسنگى به قوتى بسنده كردم و با رسول خدا همدم شدم‌[١].

عمر به اين امر اعتراف دارد، آنجا كه مى‌گويد: مثلِ اين حديث را از رسول خدا برايم بياوريد، معامله در بازار مرا سرگرم ساخت ...

از ابو هُرَيره رسيده كه روز در ميان، پيش رسول خدا مى‌رفت تا احكامِ بيشترى را ياد بگيرد؛ يك روز شخصى نِزارى نزد پيامبر حاضر مى‌شد و روز ديگر نوبت ابو هُرَيره بود[٢].

از اين سخن مى‌توان دريافت كه ابوبكر و عُمَر، بيشتر به امر تجارت مشغول بودند تا بهره‌گيرى از علم پيامبر! و در مقابل، كسانى از صحابه را مى‌نگريم كه پيامبر صلى الله عليه و آله آنان را به علم و فهم مى‌شناساند؛ چنان كه به ابن مسعود مى‌گويد: «إنّك غلام مُعَلَّم»[٣] (تو جوان دانش آموخته‌اى) و براى ابن عبّاس دعا مى‌كند كه: «اللهمّ فقِّهْهُ في الدِّين»[٤]؛ بارالها، او را در دين فقيه گردان.

افزون بر اين كسان- كه به دانش دينى ستايش شده‌اند- فردى از صحابه همچون على عليه السلام هست كه به همه قرآن و سنّت آگاه است. بارها پيامبر صلى الله عليه و آله فرمود كه او

[١] . صحيح بخارى ١: ٥٥، حديث ١١٨؛ و جلد ٢، ص ٨٢٧، حديث ٢٢٢٣( لفظ حديث از اين مأخذ است)؛ صحيح مسلم ٤: ١٩٣٩، حديث ٢٤٩٢؛ مسند احمد ٢: ٢٤٠، حديث ٧٢٧٣.

[٢] . الإحكام فى اصول الأحكام ٢: ٢٤٥.

[٣] . صحيح ابن حبّان ١٤: ٤٣٣، حديث ٦٥٠٤( و جلد ١٥، ص ٥٣٦، حديث ٧٠٦١)؛ مصنّف ابن ابى شيبه ٦: ٣٢٧، حديث ٣١٨٠١.

[٤] . صحيح بخارى ١: ٦٦، حديث ١٤٣؛ صحيح مسلم ٤: ١٩٢٧، حديث ٢٤٧٧؛ المستدرك على الصحيحين ٣: ٦١٥، حديث ٦٢٨٠.