منع تدوين حديث انگيزه ها و پيامدها - شهرستانى، سيد على؛ مترجم سيد هادي حسيني - الصفحة ٧١٥ - ٤ ديه دندانها

فقهاى اماميّه به اين حكم عمل كردند؛ زيرا در كتاب امام على عليه السلام آمده است، و به همين جهت در اين تقسيمِ ديه اختلافى ندارند.

در جواهر الكلام مى‌خوانيم:

اگر همه دندان‌ها از بين برود، بى‌هيچ اختلافى، ديه كامل به آن تعلّق مى‌گيرد ... ظاهر عبارت شيخ طوسى در المبسوط اين است كه اين حكم اجماعى است، بلكه به صراحت در التحرير حكايت شده است ...

ديه بر ٢٨ دندان تقسيم مى‌شود، از الخلاف نقل شده كه اجماع شيعه و اخبارِ آنها همين است ... در دندان‌هاى جلو ٦٠٠ دينار [شش هزار درهم‌]، حصه هر دندان ٥٠ دينار [پانصد درهم‌] و دندان‌هاى عقب ٤٠٠ دينار [چهار هزار درهم‌]، حصه هر دندان كرسى ٢٥ دينار [دويست و پنجاه درهم‌] ... و اين تمام ديه است ...[١]

اماميه اجماع كرده‌اند كه بر بيشتر از ٢٨ دندان، ديه دندانِ كامل نيست؛ يك سوم ديه يا ارش يا مصالحه يا ... جارى مى‌باشد. اين است معنا و مؤدّاى روايتى كه آشكارا بيان مى‌دارد كه اين حكم از كتاب امام على عليه السلام است.

امّا آنان كه به كتاب حضرت على عليه السلام دست نيافتند يا حكم را از آن برنگرفتند، بسيار با هم اختلاف دارند و بر اساس نقل‌ها و آرائشان، مذاهب گوناگونى را در پيش گرفته‌اند.

از عطا روايت شده كه گفت:

در دو دندان پيشين و دو رُباعى و دو نيش پنج شتر پنج شتر [يعنى در هر كدام ٥ شتر] در باقى دو شتر، دو شتر (اين روايتِ دوم از عمر است)[٢] ...

امّا روايتِ اول عمر، تصريح دارد بر اينكه ديه در ديگر دندان‌ها (دندان‌هاى كرسى) يك شتر است، نه دو شتر[٣].

[١] . جواهر الكلام ٤٣: ٢٢٩- ٢٣١.

[٢] . مصنّف ابن ابى شيبه ٥: ٣٦٦، حديث ٢٦٩٧٨؛ مصنّف عبدالرزّاق ٩: ٣٤٥، باب الأسنان.

[٣] . مصنّف ابن ابى شيبه ٥: ٣٦٧، حديث ٢٦٩٨٨؛ الموطّأ ٢: ٨٦١، حديث ١٥٥٤. نيز بنگريد به، مصنّف عبدالرزّاق ٩: ٣٤٧؛ المغنى ٨: ٣٥٣.