منع تدوين حديث انگيزه ها و پيامدها - شهرستانى، سيد على؛ مترجم سيد هادي حسيني - الصفحة ٤١ - پاسخ سؤال دوم

هنگامى كه قرآن، كتابت و تدوين را تشريع مى‌كند و سنّت به اين دو عنايت و توجّه دارد (تا آنجا كه فِديه (جانْ بهاى) اسراى مشركان را در جنگ بدر، آموزش هر كدام از آنها ده تن از فرزندان مسلمانان را خواندن و نوشتن قرار مى‌دهد)[١] منع تدوين سنّت از جانب رسول خدا صلى الله عليه و آله معنا ندارد.

از سويى چرا به روش فراگير پيامبر صلى الله عليه و آله در تشويق بر فرهنگ و انديشه و آموزش، نمى‌نگريم؟! از جمله توبيخ پيامبر نسبت به گروهى كه در باره شان فرمود:

ما بالُ أقوام لا يُفَقِّهونَ جيرانَهم ولا يُعلِّمونَهم ولا يَعِظُونهم ولا يأمرونهم ولا يَنْهَوْنَهم؟! وما بالُ أقوام لا يَتَعَلَّمون مِن جيرانهم ولا يَتَفَقَّهُون ولا يَتَّعِظون‌[٢]؟!

اقوامى را چه مى‌شود كه بر درك و بينش همسايگانشان نمى‌افزايند و آنان را نمى‌آموزند و اندرزشان نمى‌دهند و امر و نهى نمى‌كنند؟ و اقوامى را چه مى‌شود كه از همسايگانشان علم فرا نمى‌گيرند و تفقّه نمى‌كنند و پندياد نمى‌شوند؟!

رسول خدا صلى الله عليه و آله از نمايندگان عبدالقَيْس پرسيد: كرامتِ برادرانتان و مهمان‌نوازى آنان را نسبت به خود چگونه يافتيد؟ پاسخ دادند: بهترين برادران‌اند؛ بستر نرم برايمان گستراندند و خوراك پاكيزه به ما دادند و روز و شب كتاب پروردگارمان و سنّتِ پيامبرمان را به ما آموختند.

پيامبر صلى الله عليه و آله از اين سخن به شگفت آمد و از ما شادمان شد، آن گاه به فرد فرد ما روى آورد و از آنچه آموختيم و ياد داديم مى‌پرسيد ...[٣].

از حُذَيْفَه روايت شده كه رسول خدا صلى الله عليه و آله فرمود: «كسانى از مردم را كه به اسلام لب مى‌گشايند برايم بنويسيد» ما نام هزار و پانصد مرد را نوشتيم‌[٤].

[١] . الطبقات الكبرى ٢: ٢٢؛ نگاه كنيد به: مسند احمد ١: ٢٤٧.

[٢] . الترغيب والترهيب ١: ٧١؛ مجمع الزوائد ١: ١٦٤.

[٣] . مسند احمد ٤: ٢٠٦.

[٤] . صحيح بخارى ٣: ١١١٤، حديث ٢٨٩٥.