منع تدوين حديث انگيزه ها و پيامدها - شهرستانى، سيد على؛ مترجم سيد هادي حسيني - الصفحة ١٦٥ - موضع گيرى ابوبكر و عمر در برابر اين دو شيوه

در اين بحث، ما خط مشيى را كه در پى سخن پيامبر است و آن را فرمان مى‌برد و امتثال مى‌كند و شك و چون و چراندارد و از علّت و مصلحت نمى‌پرسد، روش «تعبُّدمحض» مى‌ناميم.

و شيوه كسانى را كه به آراى خودشان اهميّت مى‌دهند و براى خودشان حقّ دخالت در احكام را قائل‌اند، خط مشى «اجتهاد و رأي» نام مى‌نهيم‌[١].

هر دو خط مشى در عهد پيامبر و پس از آن حضرت وجود داشتند. به عنوانِ مثال اگر به مسئله «صيام دهر» (روزه مادام العمر) بنگريم، درمى‌يابيم كه بعضى از صحابه به اين كار دست مى‌يازد و به نهى پيامبر صلى الله عليه و آله اهميّتى نمى‌دهد كه فرمود:

مَن صامَ أوّلَ الشهر وَوَسَطَه وآخِرَه كأنّما صامَ الدَّهْرَ[٢]؛

هركه اول و ميانه و آخر هر ماه را روزه بگيرد گويا همه روزگار را روزه‌دار بوده است.

البته برخى از صحابه بودند كه همين سه روز از هر ماه را (به عنوان اطاعت از فرمان پيامبر صلى الله عليه و آله) روزه مى داشتند تا فضيلت روزه همه روزگار را درك كنند وبرخى ديگر با وجود اينكه نهى پيامبر را از روزه گيرى تمام روزها شنيده بودند- باز تمام روزها را روزه مى گرفتند!

و نيز در جنگ «تبوك» پيامبر اجازه داد كه شتران را نحر كنند و گوشتشان را بخورند. با اين حال، كسانى از صحابه يافت شدند كه نحر شتران را برنتافتند[٣].

ودر جنگ احُد، پنج نفر از مشركان بر آن حضرت يورش آوردند؛ يكى پيشانى‌اش را مجروح ساخت و ديگرى دندانش را شكست و سومى گونه‌اش را آسيب زد و. پيامبر صلى الله عليه و آله‌

[١] . براى آگاهى بيشتر در اين زمينه به كتاب« تاريخ الحديث النبوى»( اثر نگارنده) مراجعه كنيد.

[٢] . صحيح بخارى ٢: ٦٩٧، حديث ١٨٧٤؛ صحيح مسلم ٢: ٨١٢، حديث ١١٥٩؛ صحيح ابن حبّان ٢: ٦٥، حديث ٣٥٢.

[٣] . صحيح مسلم ١: ٥٦، حديث ٢٧؛ مسند احمد ٣: ١١، حديث ١١٠٩٥؛ مسند ابى عوانه ٧: ١؛ مسند ابى يعلى ٢: ٤١٢، حديث ١١٩٩.