اصول فقه شيعه - فاضل لنكرانى، محمد - الصفحة ٤٧٢ - اشكال در مورد طهارات سه گانه

قربت در آنها معتبر است. در اينجا اشكال شده است كه آيا منشأ تعبّديت طهارات سه‌گانه چيست؟ مستشكل مى‌گويد: در اينجا دو احتمال وجود دارد: احتمال اوّل: منشأ تعبّديت طهارات سه‌گانه، همين وجوب غيرى متعلّق به آنها باشد. احتمال دوّم: يك امر نفسى استحبابى به اين طهارات سه‌گانه تعلّق گرفته باشد، همان‌طور كه يك امر نفسى استحبابى به نماز شب تعلّق گرفته و عباديت آن را درست كرده است، زيرا در عباديتْ لازم نيست كه امر امر وجوبى باشد. مستشكل مى‌گويد: هيچ‌يك از اين دو احتمال را نمى‌توانيم بپذيريم، زيرا: اگر بخواهيم عباديت طهارات سه‌گانه را از راه‌ امر نفسى‌ درست كنيم سه اشكال دارد: اوّلًا: برفرض كه بتوان امر نفسى را در مورد وضو و غسل جنابت پذيرفت‌ [١] ولى در مورد تيمم نمى‌توانيم وجود امر نفسى را بپذيريم درحالى‌كه از نظر فتاوى هيچ فرقى بين تيمم و وضو و غسل در مسأله عباديت و قصد تقرّب وجود ندارد. ثانياً: چگونه مى‌توان طهارات سه‌گانه را هم واجب غيرى دانست و هم مستحب نفسى؟ مگر يك عنوان مى‌تواند دو حكم داشته باشد، آن‌هم به اين صورت كه يكى استحباب با قيد نفسيت و ديگرى وجوب با قيد غيريت باشد؟ به‌عبارت علمى: در شى‌ء واحد، به‌عنوان واحد، چگونه دو حكم متغاير جمع مى‌شود؟ دو حكمى كه هم در وجوب و استحباب تغاير دارند و هم در نفسيت و غيريت؟ ثالثاً: اگر عباديت طهارات سه‌گانه را از راه امر نفسى استحبابى درست كنيد،

[١]- زيرا «الوضوء نور في كلّ حال» و در مورد وضوى تجديدى هم «الوضوء على الوضوء نور على نور». البته تعبيرات در مورد غسل جنابت، مانند تعبيرات باب وضو نيست.