اصول فقه شيعه - فاضل لنكرانى، محمد - الصفحة ٩٧ - بررسى اجزاء در امر اضطرارى طبق مبناى مرحوم آخوند

اقدام به خواندن نماز با تيمّم كرد و نمازش هم صحيح بود، اينجا امر خودش را ساقط كرده است، اكنون كه يك ساعت به غروب واجد الماء شده و مى‌تواند نماز را با وضو بخواند در اينجا دو مطلب مطرح است: ١- ممكن است كسى بگويد: «اجماع قائم شده بر اينكه لازم نيست مكلّف در فاصله بين زوال شمس تا غروب شمس دو نماز ظهر يا دو نماز عصر بخواند، بلكه در اين فاصله فقط يك نماز ظهر و يك نماز عصر واجب است». اگر چنين اجماعى وجود داشته باشد، [١] ما به قائل به تعدّد امر مى‌گوييم: درست است كه شما قائل به تعدّد امر هستيد ولى اجماع مى‌گويد: بعد از اينكه نماز با تيمّم به‌صورت صحيح و مطابق با امر خودش واقع شد ديگر لازم نيست در وقت، نماز ظهر و عصر ديگرى با وضو خوانده شود و الّا لازم مى‌آيد كه دو نماز ظهر و دو نماز عصر واجب و صحيح واقع شده باشد. اگر كسى قائل به چنين اجماعى شد، خود اجماع مسئله را حل مى‌كند، حتى بنا بر قول به تعدّد امر. ٢- ممكن است كسى بگويد: «چنين اجماعى ثابت نشده است»، در اين صورت نوبت به حرف ديگرى مى‌رسد كه آن را حضرت امام خمينى رحمه الله‌ مطرح فرموده و بسيار قابل دقّت است. حضرت امام خمينى رحمه الله‌ مى‌فرمايد: ما بايد ملاحظه كنيم كه چه چيز باعث شده قائل به تعدّد امر، مسأله تعدد امر را مطرح كند؟ در اين زمينه دو احتمال وجود دارد: احتمال اوّل: قائل به تعدّد امر بگويد: چون نماز با وضو، يك حقيقت و نماز با تيمّم، حقيقت ديگر است و هنگامى كه ما دو مأمور به با ماهيت متغاير داشته باشيم چاره‌اى نداريم جز اينكه امر متعلّق به آنها را نيز متعدّد بدانيم زيرا يك امر نمى‌تواند به دو

[١]- كه شبهه وجود اين اجماع هم هست.