اصول فقه شيعه - فاضل لنكرانى، محمد - الصفحة ٤٧٥ - راه حلّ اوّل

حلّ اشكال عباديت طهارات سه‌گانه‌

بعضى از محقّقين در مقام جواب از اين اشكال برآمده و خواسته‌اند راهى براى اثبات عباديت طهارات سه‌گانه درست كنند كه در ذيل به بحث و بررسى كلام آنان مى‌پردازيم:

راه حلّ اوّل:

مرحوم عراقى‌ مى‌فرمايد: ما از راه امر غيرى مى‌توانيم عباديت طهارات سه‌گانه را درست كنيم بدون اينكه مسأله دور مطرح شود. مى‌فرمايد: هرجا امرى به يك مركّب ذات اجزاء تعلّق مى‌گيرد، اين امر- با وجود اينكه وحدتش از بين نرفته- تبعّض پيدا كرده و هر بعض آن به يكى از اجزاء آن مركّب تعلّق مى‌گيرد. براى تقريب كلام مرحوم عراقى مثالى ذكر مى‌كنيم: آب موجود در يك حوض، واحد است، زيرا اجزاء اين آب با يكديگر اتّصال دارند و اتّصالْ مساوق با وحدت است‌.

ولى با وجود اين، داراى ابعاض متعدّد است. به‌همين‌جهت اگر مقدارى خون در گوشه‌اى از حوض ريخته شود، آب آن قسمتْ سرخ‌رنگ مى‌شود ولى قسمت‌هاى ديگر به حال خود باقى است. بنابراين آب واحد توانست- به‌لحاظ ابعاضش- معروض اعراض متعدّد واقع شود. درحالى‌كه وحدت آب، محفوظ است. مرحوم عراقى عين همين مطلب را در ارتباط با امر متعلّق به يك مركّب ذات الاجزاء مطرح مى‌كند و مى‌فرمايد: فرقى نمى‌كند كه امر متعلّق به مركّب ذات الاجزاء، امر نفسى باشد يا امر غيرى. همان‌طور كه امر نفسى متعلّق به صلاة ده‌جزئى، تبعّض پيدا كرده و بر ده جزء صلاة پخش مى‌شود به‌گونه‌اى كه هر جزء صلاة، معروض جزئى از امر است، امر غيرى متعلّق به وضو- كه مثلًا داراى پنج جزء است‌ [١]-

[١]- اجزاء وضو عبارتند از: غسل وجه، غسل يدين، مسح رأس، مسح رجلين و قصد قربت.