تفسير نمونه - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٢٢
و «تاليات» اشاره به تمام فرشتگان و جماعتهائى از مؤمنان باشد كه آيات الهى و ذكر خدا را پىدرپى تلاوت مىكنند.
در اينجا اين سؤال پيش مىآيد كه ظاهر آيات به مقتضاى عطف اين سه جمله بر يكديگر با «فاء»، اين است كه: اين سه گروه پشت سر يكديگر قرار دارندآيا اين ترتيب از نظر انجام وظيفه است؟ يا بر حسب مقام؟ يا هر دو معنى؟
پيدا است صف كشيدن و آماده شدن در مرحله نخست قرار دارد، سپس طرد كردن موانع از سر راه، و بعد از آن بيان دستورات و اجراى آنها.
از سوى ديگر آنها كه آماده اجراى فرمان مىشوند، مقامى دارند، و آنها كه موانع را طرد مىكنند مقامى برتر، و آنها كه فرمانها را مىخوانند و به اجراء در مىآورند از همه بلند مقامترند.
به هر حال، سوگند پروردگار به همه اين گروهها، حاكى از عظمت مقام آنها در پيشگاه او است، و ضمناً الهام كننده اين حقيقت است كه رهروان راه حق نيز براى رسيدن به مقصود بايد از اين سه مرحله بگذرند:
نخست صفوف خود را منظم سازند، و هر گروه در صف خود قرار گيرد.
سپس به طرد موانع از سر راه، و رفع مزاحمات با فرياد بلند، همان فريادى كه در مفهوم زجر نهفته شده است، بپردازند، و بعد از آن آيات الهى و فرمانهاى پروردگار را بر قلوب آماده پىدرپى بخوانند و در مقام تحقق بخشيدن به محتواى آن برآيند.
مجاهدان راه حق نيز راهى جز گذشتن از اين سه مرحله ندارند، همان گونه كه علماء و دانشمندان راستين در تلاشهاى جمعى خود نيز بايد از همين برنامه الهام گيرند.
و قابل توجه اين كه: بعضى از مفسران، آيات را به «مجاهدان» و بعضى به