تفسير ونقد وتحليل مثنوى جلال الدين محمد مولوى - علامه جعفری - الصفحة ٣٠٨ - ٦٧ - آيا عقل و فعاليت آن را مى توان يكى از زيبايىها محسوب كرد ؟

« دنيا در زمانى كه بيش از همه به اين ارزشهاى اخلاقى و ضمانتهاى اجرايى آن ، در سطح ملى و بين المللى نياز دارد ، فاقد اين ارزشهاست . و آن جايى كه به شناسايى اين ارزشها تظاهر مى كند هيچ گونه ضمانتى براى اعمال و اجراى آن در روابط انسانها و دولتها وجود ندارد . دبير كل سازمان ملل در مصاحبه خود به ضعف سازمان ملل در اين مورد اشاره مى كند و مى گويد : سازمان ملل فاقد قدرت آمره و اجرايى است .
بنا بر اين بايد از قدرت اخلاقى خود استفاده كند و در جاى ديگر مى گويد : قدرتهاى بزرگ هميشه سعى دارند اختلافات خود را به طور دو جانبه و بين خودشان حل كنند و حتى اگر از اين راه هم موفق به حل اختلافات خود نشوند ، باز هم به سازمان مراجعه نمى كنند . . . بنا بر اين مى بينيم كه سازمان ملل در سلطه اخلاق و شيوه هاى اخلاقى قدرتمندان قرار گرفته است .
آيا نخستين گام براى اين كه سازمان ملل به نقش اصلى و واقعى خود باز گردد اين نيست كه امتيازات مريى و نامريى ابر قدرتها در اين سازمان لغو شود » .
از ملاحظهء مجموع مطالب دو مقالهء فوق ، مضمون بيت جلال الدين به خوبى خود را مى نماياند و لزوم تحديد قدرتها كه اسلحه در اختيار آنها قرار گرفته است روشن مى شود .
يعنى مضمون بيت جلال الدين از يك فرد قدرتمند كه سلاح به دست دارد و پاى بند اخلاق كلى انسانى نيست ، گرفته تا ابر قدرتهاى امروز دنيا را در بر مى گيرد .
٦٧ - آيا عقل و فعاليت آن را مى توان يكى از زيبايىها محسوب كرد ؟

از عدم چون عقل زيبا رو نمود خلقتش داد و هزاران عز فزود عقل چون از عالم غيبى گشاد رفعت افزود و هزاران نام داد كمترين ز ان نامهاى خوش نفس اين كه نبود هيچ او محتاج كس گر به صورت وا نمايد عقل رو تيره باشد روز پيش نور او [١]

[١] دفتر چهارم ، ص ٢٥٠ ، بيت ٤٠ ، ٤١ ، ٤٢ ، ٤٣ . .