تفسير ونقد وتحليل مثنوى جلال الدين محمد مولوى - علامه جعفری - الصفحة ٢٣٧ - ٢١ - در پيكار آشتى ناپذير عقل و هوى و هوس پيروزى نهايى با جلال الدينها بوده و اپيكوريستها و فرويديستها به زانو خواهند در آمد

جهان طبيعت و انسان و روابط ميان آن دو صورت گرفته ، از جزئيات ، كليات را انتزاع مى كند و از مقدمات نتيجه مى گيرد ، و هدف انتخاب مى نمايد ، و قوانين و اصول احراز شده را به موارد خود تطبيق مى كند .
مسلم است كه كه اگر يك انسان كوچكترين درك داشته باشد ، نمى تواند ضرورت اين فعاليت را در زندگانى مادى و معنوى منكر شود .
و اگر خردمندانى در تاريخ پيدا شده‌اند كه در بارهء عقل و تعقل قيافهء مخالف به خود گرفته‌اند ، نه از آن جهت بوده است كه آنان حقيقتاً عقل را چيز لغو و بىهوده يا مضر مى دانستند ، بلكه اشخاص بسيار آگاه و هشيارى مانند جلال الدين و كانت بودند كه مى خواستند قلمرو عقل جزيى و تجربى را معين كنند ، چنان كه در همين مباحث مشاهده مى شود و الا هيچ انسان معتدل نمى تواند منكر آن شود كه بدون تعقل كرهء خاكى ما نه تنها جنگل حيوانات مى شود ، بلكه به تيمارستانى مبدل مى گردد كه قابل تصور نيست ، در مسائل آينده همين مباحث از جلال الدين ابيات فراوانى در تمجيد همين عقل و خرد ملاحظه خواهد شد .
توقع بىجا و وادار كردن عقل تجربى به ورود به قلمروهاى غير قابل تجربه بوده است كه عقل را با يك قيافهء زشت به مردم نشان داده است .
٢١ - در پيكار آشتى ناپذير عقل و هوى و هوس پيروزى نهايى با جلال الدينها بوده و اپيكوريستها و فرويديستها به زانو خواهند در آمد .
البته هم رديف قرار دادن اپيكور با فرويد به آن معنا نيست كه اين دو نفر از همه جهات هم مكتب مى باشند ، زيرا اپيكور پديدهء لذت را كه هدف حركات و سكنات بشرى قرار مى دهد ، تنها در لذايذ حيوانى منحصر نمى كند ، بلكه بنا به نظريهء شارحين مكتب لذت ، يك معناى عمومى از آن را منظور مى كند كه حتى شامل لذايذ روحى هم مى باشد ، در حقيقت مكتب اپيكور به منزلهء مادهء خام نظريات بنتام در فلسفهء حقوق بوده است .