تفسير ونقد وتحليل مثنوى جلال الدين محمد مولوى - علامه جعفری - الصفحة ٧٨ - منتخباتى از كتاب ابله - تاليف داستايوسكى
ترحم وى را به راه راست هدايت خواهد كرد و بوى درس عبرتى خواهد داد زيرا ترحم مهمترين و شايد يگانه قانونى است كه بر زندگى بشر حكومت مى كند . [١] » اگر جواب آرى است يا به عبارت ديگر هر گاه شما به قول خودتان شرافت و وجدان و به قول ما قضاوت درست داريد ، ما را راضى كنيد و ديگر از اين مقوله بحث نكنيم و قضيه را بدون توقع و خواهش و تمنا از ما ، فيصل دهيد ، زيرا خدمتى كه شما مى كنيد در راه عدالت است و منتى بر دوش ما نداريد . [٢] « ممكن است ده هزار روبل را نگيرد و براى گوش دادن بنداى وجدان خود آن را پس دهد ، لكن باز هم بامر همان وجدان شب هنگام باز خواهد آمد ، سر تو را خواهد بريد و پولت را از صندوق خواهد ربود ، زيرا به نظر او اين اقدام يك عمل جنايت كارانه نيست ، بلكه اقدامى است كه از » نوميدى مشروعى « سرچشمه گرفته است . [٣] » براستى شما آدمى را سخت دچار اشتباه مى كنيد آه شاه زاده از يك طرف چنان صداقت و سادگى نشان مى دهيد كه در اين قرن طلايى هرگز نظير آن ديده نشده است و از جانب ديگر نفوذ روان شناسى عميق شما همچون تيرى از بدن آدمى عبور مى كند . [٤] در ميان ما پيوسته فرياد شكايت از كمى مردان عمل بلند است . همه مى گويند مرد سياسى و ژنرال و كارمند ادارى در همه جا يافت مى شود ، لكن بمحض اين كه نياز بمرد عمل مى يابيم مواجه با اشكال مى شويم . [٥] با اين همه همان طور كه گفتيم آفتاب اميد درخشيدن گرفته و براى مدت محدودى
[١] همان مأخذ ، ص ٩٦ . .
[٢] همان مأخذ ، ص ١٦٥ . .
[٣] همان مأخذ ، ص ١٩٤ . .
[٤] همان مأخذ ، ص ٢٤٠ . .
[٥] همان مأخذ ، ص ٢٦٥ . .