تفسير ونقد وتحليل مثنوى جلال الدين محمد مولوى - علامه جعفری - الصفحة ٢٢ - منتخباتى از كتاب برادران كارامازوف - داستايوسكى
با عطيهء الهى مخالفت نورزيد .
اى انسان بحيوانات فخر مفروش ، زيرا آنان مرتكب گناهى نشدهاند و حال آن كه تو با تمام عظمت و جلالت ، از هنگام پيدايش زمين را آلوده مى كنى و متأسفانه مانند همهء ما اثر عفونت از خود به جاى مى گذارى مخصوصاً كودكان را دوست بداريد زيرا آنان نيز مانند فرشتگان گناهى ندارند و براى ايجاد نشاط و تصفيهء قلوب ما زندگى مى كنند و براى ما سر مشق نيكى بشمار مى آيند . [١] جوان دعا را هرگز فراموش مكن ، از هر يك از دعاهاى تو بشرط آن كه صادقانه باشد ، حس نوينى ايجاد خواهد شد و اين حس ، فكر نوينى پديد خواهد آورد كه تو از آن آگاه نبودى و به تو نيرو خواهد بخشيد . آن گاه است كه در خواهى يافت دعا يك نوع تربيت است ، اين نكته را هم بياد داشته باش . [٢] دوستى تواضع آميز نيروى شگرفى است كه از لحاظ قدرت هيچ نيرويى با آن قابل قياس نتواند بود . هر روز ، هر ساعت ، هر دقيقه مراقب خودت باش و بكوش كه چهرهاى خندان و محبت آميز داشته باشى . ممكن است هنگام عبور از نزديك كودك خشمگين باشى و سخنان درشت بر زبانت جارى گردد و قلبت آغشته به غضب باشد ، شايد آن كودك را نديده باشى ، لكن او تو را ديده است و ممكن است تصوير آلوده و زشت تو در قلب بىآلايش او نقش بندد . تو خودت از اين نكته آگاه نيستى ، ولى شايد در قلب او بذر بدى افشانده باشى كه خود به خود رشد خواهد كرد . اين غفلت براى چه صورت مى گيرد ؟ براى آن كه تو در مقابل آن كودك مراقب خودت نبودهاى ، براى آن كه نهال عشق مدبرانه و موثر را در قلبش پرورش ندادهاى .
برادران من عشق استادى حكيم است ، لكن بايد فن به دست آوردن آن را بياموزيد و اين فن نيز مشكل آموخته مى شود و بسيار گران به دست مى آيد و مستلزم ابراز جهد و تلاش ممتدى است ، زيرا ما نه تنها بايد عشق گذران و ناپايدار را بياموزيم بلكه
[١] همان مأخذ ، ص ٣٨٧ - ٣٨٦ . .
[٢] همان مأخذ ، ص ٣٨٦ . .