دانشنامه اميرالمؤمنين بر پايه قرآن، حديث و تاريخ - محمدی ری‌شهری، محمد - الصفحة ٣٧٧ - ٢/ ٣ شمار شركتكنندگان در جنگ

٢/ ٣

شمارِ شركت‌كنندگان در جنگ‌

سپاه امام على ٧ بيش از ٦٨ هزار تن را شامل مى‌شد؛ و اين از آن روى بود كه امام ٧ براى جنگ با شاميان آماده شده بود، نه براى نبردِ با خوارج.

سپاه خوارج هم مشتمل بر چهار هزار يا دو هزار و هشتصد تن بود.

٢٦٦٣. تاريخ الطبرى به نقل از جبر بن نوف: امام على ٧ سرانِ مردم كوفه و جماعات هفتگانه و قبايل و برجستگانِ جامعه را نزد خود گرد آورْد و پس از سپاس و ستايش خداوند، گفت: «اى مردم كوفه! شما برادران، ياران، پشتوانه‌هاى من در حق، و همراهانم در جهاد با دشمنم هستيد كه وارد ديارتان شده است. من آن كس را كه [به دشمن‌] پشت كند، خواهم زد و براى آن كس كه رو كند، اميد اطاعت كامل دارم.

من به بصريان پيغام دادم و آنان را به يارى شما فرا خواندم، امّا تنها سه هزار و دويست تن از ايشان به سوى من آمدند. پس مرا با دلسوزىِ آشكار و به دور از خيانت، يارى دهيد. با شما بود كه به صِفّين رفتيم. پس [ديگر بار] همگان گرد آييد.

از شما مى‌خواهم كه بزرگِ هر قوم براى من بنويسد كه در قومش چند جنگجو دارد و همچنين تعداد پسران جنگجويان كه به سن نبرد رسيده‌اند و نيز بندگان و آزادشدگان [و هم پيمانانِ پيوند ولايىِ‌] قومش را براى من ارسال كند».

سعيد بن قيس هَمْدانى برخاست و گفت: اى امير مؤمنان! گوش به فرمانيم و فرمانبردار، [آن هم‌] با مهرورزى و دلسوزى. من نخستين كسى هستم كه به آنچه خواسته‌اى و طلب كرده‌اى، اقدام مى‌كنم.