دانشنامه اميرالمؤمنين بر پايه قرآن، حديث و تاريخ - محمدی ری‌شهری، محمد - الصفحة ٢٨٤ - ٣ موضوع داورى

نمى‌دهيم، كه او ما را از جنگْ حذر داد و ما در آن افتاديم.

على ٧ گفت:

«فَإِنَّهُ لَيسَ لي بِثِقَةٍ؛ قَد فارَقَني وخَذَّلَ النّاسَ عَنّي، ثُمّ هَرَبَ مِنّي حَتّى آمَنتُهُ بَعدَ أشهُرٍ ...؛

مرا به وى اطمينانى نيست، كه او از من جدا شد و مردم را از پيرامونم پراكنْد و سپس از من گريخت، تا پس از چند ماه، او را امان دادم».

آرى! هر چه امام ٧ تلاش كرد، نپذيرفتند تا اين كه سرانجام فرمود:

فَاصنَعوا ما أرَدتُم! ...

پس آنچه مى‌خواهيد، انجام دهيد! ...[١]

٣. موضوع داورى‌

اكنون بايد ديد موضوع داورى چه بود و داوران درباره چه چيزى بايد مى‌انديشيدند و رأى مى‌دادند؟

در متن پيمان‌نامه حكميّت، چيزى كه موضوع داورى را روشن كند و همچنين اختيارات و وظايف داوران را مشخص نمايد، ديده نمى‌شود. در متن پيمان حكميّت، تنها تعيين يك وظيفه كلّى براى داوران آمده و آن اين كه: داوران موظّف بودند بر اساس كتاب خدا حكم كنند و اگر آنچه را مى‌خواهند در كتاب خدا نيافتند، به سنّت مراجعه نمايند.

در اين متن، هيچ اشاره‌اى به موضوع داورى نشده است. آيا موضوع داورى، تعيين تكليف در برخورد با كُشندگان عثمان بود و چنان‌كه برخى گفته‌اند: «از گفتار و از نامه‌هاى معاويه روشن مى‌شود كه آنچه به داوران وا گذاردند، اين است كه ببينند كُشندگان عثمان در كار خود به حق بوده‌اند يا نه»؟[٢]

[١]. ر. ك: ص ١٩٣( مخالفت امام در گزينش داور).

[٢]. ج ٨ ص ٢٥٥( على از زبان على).