دانشنامه اميرالمؤمنين بر پايه قرآن، حديث و تاريخ - محمدی ری‌شهری، محمد - الصفحة ٣٦١ - ١/ ٧ ١ حرقوص بن زهير

روشنى بر اين مدّعاست.[١]

حرقوص، همان كس است كه عمر بن خطّاب به وى فرمان داد تا سركشى هرمزان در خوزستان را سركوب سازد و او نيز در اين مأموريّت پيروز شد. وى از جمله شورشگران ضدّ عثمان بود.

نيز جمليان به قتل او كمر بستند، امّا وى توانست از چنگشان بگريزد.

در روزگار خلافت امير مؤمنان، حرقوص از ياران وى بود؛ امّا در صِفّين، فريفته نيرنگ عمرو بن عاص شد و روياروى امام ٧ ايستاد و نقشى مهم در قبولاندنِ حكميّت، در پىِ آن زمينه‌هاى انحراف‌آميز فكرى و روانى داشت؛ زمينه‌هايى كه پيش‌تر به آنها اشاره كرديم.

او مهره‌اى مؤثّر در سازماندهى خوارج براى جنگ با امام ٧ بود.

نيز وى در دشمنى با امام ٧ و كينه‌ورزى ضدّ ايشان، افراط مى‌ورزيد. او گر چه فرماندهى نهروانيان را نپذيرفت، ولى در جنگ نهروان، فرمانده پياده‌نظام شد و امام ٧ او را در همين نبرد به قتل رساند.

پيامبر خدا قبلًا هلاكت او را در نهروان و نيز چگونگى آن را خبر داده بود. پس از نبرد نهروان، امام ٧ گفت: «او را بيابيد!». او را نيافتند. امام ٧ به تأكيد، دو يا سه بار فرمود: «باز گرديد! به خدا سوگند، نه دروغ گفتم و نه به من دروغ گفته شده». آن‌گاه، او را در ويرانه‌اى يافتند.

[١]. ر. ك: ح ٢٦٥٧.