دانشنامه اميرالمؤمنين بر پايه قرآن، حديث و تاريخ - محمدی ری‌شهری، محمد - الصفحة ٢٩٨ - (١) تندروى دينى از نگاه احاديث

ألا وإنَّ لِكُلِّ عِبادَةٍ شِرَّةً، ثُمَّ تَصيرُ إلى فَترَةٍ، فَمَن صارَت شِرَّةُ عِبادَتِهِ إلى سُنَّتي فَقَدِ اهتَدى، ومَن خالَفَ سُنَّتي فَقَد ضَلَّ وكانَ عَمَلُهُ في تَبابٍ، أما إنّي اصَلّي و أنامُ، و أصومُ و افطِرُ، و أضحَكُ و أبكي، فَمَن رَغِبَ عَن مِنهاجي وسُنَّتي فَلَيسَ مِنّي.[١]

براى هر عبادتى انگيزه‌اى وجود دارد كه بعدا به سستى مى‌گرايد. هر كس كه انگيزه عبادتى‌اش وى را به سنّت من بكشاند، هدايت شده است و آن كه با سنّت من مخالفت كند، گم‌راه شده است و كردارش بر زيان است. من نماز مى‌گذارم، مى‌خوابم، روزه مى‌گيرم، افطار مى‌كنم، مى‌خندم و گريه مى‌كنم. هر كس از روش و سنّت من روى گرداند، از من نيست.

پيامبر ٦ در آينه زمان، كسانى از امّتش را مى‌ديد كه به لحاظ افراط و تندروى، در برابر حق مى‌ايستند و پافشارى بر موضع، باعث مى‌شود كه از دين الهى و حقايق آن فاصله گيرند. آن بزرگوار در مقامى فرمود:

إنَّ أقواما يَتَعَمَّقونَ فِي الدّينِ يَمرُقونَ مِنهُ كَما يَمرُقُ السَّهمُ مِنَ الرَّمِيَّةِ.[٢]

گروه‌هايى از مردم، در دين، سختگيرى مى‌كنند و از آن دور مى‌گردند، چون دور شدن تير از كمان.

و در كلامى براى نشان دادن چگونگى چهره‌هاى اين گونه كسان فرمود:

إنَّ فيكُم قَوما ويَدأَبونَ ويَعمَلونَ حَتّى يُعجِبُوا النّاسَ وتُعجِبَهُم أنفُسُهُم. يَمرُقونَ مِنَ الدّينِ كَما يَمْرُقُ السَّهمُ مِنَ الرَّمِيَّةِ.[٣]

در بين شما گروهى هستند كه عبادت مى‌كنند و مردم را از عبادت خود، به شگفتى وا مى‌دارند و پيش خود به عُجب، گرفتار مى‌گردند و چون گريز تير از كمان، از دين مى‌گريزند.

[١]. الكافى: ج ٢ ص ٨٥ ح ١. نيز، ر. ك: كنز العمّال: ج ١٦ ص ٢٧٦ ح ٤٤٤٣٩.

[٢]. مسند ابن حنبل: ج ٤ ص ٣١٨ ح ١٢٦١٥ از انس بن مالك.

[٣]. مسند ابن حنبل: ج ٣ ص ١٨٩.