دانشنامه اميرالمؤمنين بر پايه قرآن، حديث و تاريخ - محمدی ری‌شهری، محمد - الصفحة ٥١٥ - فصل نهم شورش خريت بن راشد

آگاهش كردم كه از خِريّت چه شنيده‌ام، به پسر عمويش چه گفته‌ام و او مرا چه پاسخى داده است.

گفت: «او را وا گذار! اگر حق را پذيرفت و بازگشت، در مى‌يابيم كه بر صواب است و از او مى‌پذيريم؛ و اگر سر باز زد، در طلبش بر مى‌آييم».

گفتم: اى امير مؤمنان! چرا اكنون او را به چنگ نمى‌آورى تا از وى ايمن شوى؟

گفت: «همانا اگر با همه كسانى كه بديشان گمان بد داشتيم، چنين مى‌كرديم، زندان‌ها را از آنان مى‌انباشتيم. به رأى من، مرا روا نيست تا افراد، نافرمانى از ما را اظهار نكرده‌اند، ايشان را دستگير كنم، به حبس افكنم و كيفر نمايم».

پس من سكوت ورزيدم و فاصله گرفتم و كنار يارانم نشستم. آن‌گاه، همراه ايشان، چندى كه خدا خواست، درنگ‌ورزيدم. سپس على ٧ مرا گفت: «نزديك من بيا!». به او نزديك شدم. نجوا كنان به من گفت: «به خانه آن مرد رو و مرا خبر ده كه چه كرده است. كم روزى بود كه تا پيش از اين ساعت، نزد من نيامده باشد!».

به منزل وى روان شدم و ديدم كه از آنان، هيچ كس در خانه نيست. پس به درِ خانه‌هاى ديگر ياران وى رفتم و از آنها نيز صدايى و پاسخى بر نيامد. سپس نزد على ٧ آمدم. مرا كه ديد، گفت: «آيا امان گُزيدند و ماندند يا ترسيدند و كوچيدند؟».

گفتم: بلكه كوچيدند!

گفت: «خدا آنان را دور سازد! همان‌سان كه ثمود دور شدند. هَلا! به خدا سوگند، اگر نيزه‌ها به سويشان روان مى‌گشت و شمشيرها بر سرشان فرود مى‌آمد، هر آينه پشيمان مى‌شدند. همانا شيطانْ آنان را فريفت و گم‌راهشان كرد، حال آن كه فردا از ايشان بيزارى و كناره خواهد جُست».

٢٧٤٧. الكامل فى التّاريخ در بيان رويدادهاى سال ٣٨ هجرى: در اين سال، خِرّيت بن راشدِ ناجى به مخالفت با على ٧ برخاست و به سوى امير مؤمنان روان گشت. با او سيصد تن از بنى ناجيه بودند كه پيش‌تر، از بصره به همراهى على ٧ خارج شده بودند، در [نبردهاى‌] جَمَل و صِفّين كنار وى حضور يافته و تا آن زمان همراه او در كوفه مانده بودند.

پس خِرّيت با سى سوار نزد على ٧ حاضر شد و به وى گفت: اى على! به خدا سوگند، فرمان تو را اطاعت نمى‌كنم و فرا پشتت نماز نمى‌گزارم و همانا فردا از تو جدا مى‌شوم. و اين، بعد از داور ساختن آن دو حَكَم بود.

پس على ٧ به وى گفت: «مادرت به سوگت نشيند! اگر چنين كنى، پروردگارت را نافرمانى مى‌كنى و پيمانت را مى‌شكنى و جز به خويشتن زيان نمى‌رسانى! به من‌