دانشنامه اميرالمؤمنين بر پايه قرآن، حديث و تاريخ - محمدی ری‌شهری، محمد - الصفحة ٣٢١ - خطر عجب

خطر عُجْب‌

عُجْب درميان بيمارى‌هاى اخلاقى خطرناك‌ترين آنهاست. اين ويژگى اگر در كسى پيشروى كند، غيرقابل علاج خواهد بود و هلاكت را درپى خواهد داشت. كلام امام صادق ٧ نشانگر اين حقيقت است:

مَن اعجِبَ بِنَفسِهِ هَلَكَ، ومَن اعجِبَ بِرَأيِهِ هَلَكَ، وإنَّ عيسَى بنَ مَريَمَ قالَ: داوَيتُ المَرضى فَشَفَيتُهُم بِإِذنِ اللّهِ، و أبرَأتُ الأَكمَهَ وَالأَبرَصَ بِإِذنِ اللّهِ، وَعالَجْتُ المَوتى و أحيَيتُهم بِإذِنِ اللّه و عالَجتُ الأَحمَقَ؛ فَلَم أقدِر عَلى إصلاحِهِ! فَقيلَ: يا روحَ اللّهِ! ومَا الأَحمَقُ؟ قالَ: المُعجَبُ بِرَأيِهِ ونَفسِهِ، الَّذي يَرَى الفَضلَ كُلَّهُ لَهُ لا عَلَيهِ، و يوجِبُ الحَقَّ كُلَّهُ لِنَفسِهِ و لا يوجِبُ عَلَيها حَقّا؛ فَذاكَ الأَحمَقُ الَّذي لا حيلَةَ في مُداواتِهِ.[١]

هر كس به خود خوشبين شود، نابود مى‌گردد. هر كس به ديدگاه خود خوشبين گردد، نابود مى‌شود. عيسى بن مريم فرمود: به مداواى بيماران پرداختم و به اذن خدا مداوايشان كردم و پيسى و جزام را به اذن خدا معالجه كردم، به مداواى مرده پرداختم و به اذن خدا زنده‌اش ساختم، به مداواى احمق [نيز] دست زدم؛ ولى در اصلاح او ناتوان گشتم. گفته شد: اى روح خدا! احمق كيست؟ فرمود: آن كه به خود و ديدگاهش خوشبين است. آن كه همه خوبى‌ها را براى خود مى‌بيند و همه حق را براى خود مى‌داند و براى هيچ كس عليه خود حقّى را نمى‌پذيرد. اين همان احمقى است كه براى مداوايش راهى نيست.

امام خمينى رضوان اللّه تعالى عليه در سفارشى به فرزندش فرموده است:

فرزندم! از خودخواهى و خودبينى به در آى كه اين، ارث شيطان است كه به واسطه خودبينى و خودخواهى از امر خداى تعالى به خضوع براى ولىّ و صفىّ او ـ

[١]. الاختصاص: ص ٢٢١، بحار الأنوار: ج ٧٢ ص ٣٢٠ ح ٣٥.