لوامع صاحبقرانی مشهور به شرح فقیه - علامه مجلسی - الصفحة ٢٥١ - داستان ابن ابى العوجاء

امير المؤمنين و قبله العارفين صلوات اللَّه عليه منقول است خطبه قاصعه در مذمّت ابليس و متكبرين و خطبه‌ايست كه در فصاحت و بلاغت در اقصى مراتب كمال است و بعضى از آن خطبه را محمد بن يعقوب كلينى ذكر كرده است و تمامش در نهج البلاغه مسطور است و اكثر در روضه مذكور است.

و مجملش آن است كه حق سبحانه و تعالى خانه خود را در جائى مقرر فرموده كه از همه جاهاى دنيا از معموره دورتر است و آبهاى آن راه از همه راهها شورتر، و جفاهاى آن خصوصا از عربان باديه بيشتر، و مردمش از همه مردم عالم از حق دورتر، و به تكبر از همه عالميان مشهورترند از جهة امتحان و اختبار و رفع تكبر و نخوت و دفع كبريا و عظمت مقرر فرمود، و هم چنين خانه‌اش را از سنگ سياه آفريد و اگر نه غرض رفع تكبر نفوس بود در جائى مقرر مى‌ساخت كه از همه جاهاى عالم خوش‌هواتر و خوش ميوه‌تر و خوش راه‌تر و خوش نعمت‌تر مى‌آفريد و ابتلاء و اختبار در آن صورت كمتر خواهد بود و ثواب در خور محنت و مشقت است و هم چنين مى‌توانست كه كعبه را از زمرد و ياقوت بيافريند و انواع زينتها داشته باشد و در آن صورت نيز رغبت نفوس بيشتر بود و ثواب كمتر.

و در حسن كالصحيح از فضل بن شاذان منقول است كه حضرت ابو الحسن على بن موسى الرضا صلوات اللَّه عليهما فرمودند كه غرض از حج آن است كه بندگان پناه به خداوند خود برند از گناهان و به درگاه اكرم الاكرمين روند از جهة طلب كردن زيادتى رحمتهاى او و توبه كردن از گناهان گذشته تا مغفور شوند و ديگر بد نكنند با آن كه قطع تعلق از اموال و اولاد بكنند و بدن را از جهة رضاى خداوند در تعب اندازند و نفس اماره را از لذات باز دارند و جفاى گرما و سرما را بر خود گذارد، و هميشه با خضوع‌