لوامع صاحبقرانی مشهور به شرح فقیه - علامه مجلسی - الصفحة ١٨٨ - حج ابراهيم

است مفرد و تثنيه و جمع را چنانكه متبادر از جاءنى كل العلماء آن است كه همه آمدند خواه يك يك آمده باشند و خواه دو دو، و خواه بيشتر و بر تقدير تسليم بحث در احياء و اموات است نه در افراد احياء زيرا كه هلمّوا شامل جميع موجودين هست بى‌دغدغه در غير موجودين محل اشتباه است و كسى نگويد كه بنا بر اين تكليف اهل اين زمان به تكاليف الهيه چگونه است زيرا كه ضرورى دين است كه حكم موجودين و غير موجودين مساويست و از حضرت سيد المرسلين ٦ متواتر رسيده است كه فرمودند كه من مى‌روم و در ميان شما مى‌گذارم كتاب و عترت را پس كتاب حق سبحانه و تعالى موجود است و كلام موجود حقيقى است هر كس كه به حد تكليف مى‌رسد حق سبحانه و تعالى او را تكليف مى‌فرمايد به همين كتاب و هم چنين آثار رسول خدا و ائمه هدى صلوات اللَّه عليهم با اجماع و ضرورت دين مبين.

پس حضرت فرمودند كه هر كه يك لبيك گفت يك حج خواهد كرد و هر كه ده نوبت گفت لبيك داعى اللَّه ده حج خواهد كرد و هر كه پنج مرتبه گفت پنج مرتبه حج خواهد كرد و هر كه بيشتر بيشتر و هر كه لبيك داعى اللَّه نگفت حج نخواهد كرد.

ديگر بر سر حديث كلثوم رفت و گفت كه حضرت ابراهيم و اسماعيل بنّا بودند و فرشتگان فعله حضرتين سنگها را مى‌گذاشتند و فرشتگان سنگها را بدست ايشان مى‌دادند تا دوازده ذرع بلند شد.

ديگر در اينجا داخل كرده است حديث حجر الاسود را كه كلينى روايت كرده است در موثق كالصحيح از ابان از عقبه از احدهما صلوات اللَّه عليهما كه آن حضرت فرمودند كه حق سبحانه و تعالى امر كرد ابراهيم را كه بنا كند خانه كعبه را و پايهاى آن را بلند گرداند و تعليم كند حج را به مردم‌