لوامع صاحبقرانی مشهور به شرح فقیه - علامه مجلسی - الصفحة ١٨٢ - حج ابراهيم

امام جعفر صادق صلوات اللَّه عليه كه حضرت ابراهيم ٧ خط كشيد مسجد مكه را از ميان حزوره تا ابتداى محلى كه سعى مى‌كنند يعنى صفا يا تا ابتداء مناره كه محل دويدنست و اين اظهر است، و از هر دو روايت ظاهر مى‌شود كه حضرت طول مسجد را فرموده باشند و جمع ميان اين دو روايت باين نحو ممكن است كه طول محل نماز از صفا باشد تا مروه و طول محل طواف از حزوره باشد تا مناره.

و آن چه در زمان حضرت سيد المرسلين ٦ مسجد بوده است و نشانهاى ميلها نصب كرده‌اند قريب است به حدّ دويم، و در رساله ديدم كه احوال مسجد را ذكر كرده‌اند در آن مذكور است كه ده مرتبه مسجد الحرام را بزرگ كردند تا باين مرتبه رسيده است كه الحال هست و طولش از صفا گذشته و به مروه نرسيده است و دور نيست كه الحال طولش قريب به سعى باشد، و ظاهرا آن چه در زمان ابراهيم مسجد بوده است الحال حكم نداشته باشد بلكه آن چه زياد كرده‌اند البته حكم مسجد الحرام نداشته باشد بلكه حكم مسجد چنانكه گذشت، و آن چه صدوق زياد كرده است ظاهرا اشتباه كرده باشد معنى حديث را بنا بر اشتباه آن زيادتى را گفته باشد بانكه چنين فهميده است كه مسعى داخل مسجد بوده است و اول مسجد از صفا بوده است و از آنجا طواف مى‌كرده‌اند، و اين حديث اصلا دلالت ندارد و ممكن است كه حديث ديگر باشد و ليكن بعيد است چون اكثر اين احاديث را به ترتيب از كافى بر داشته است‌

(و اوّل من كسى البيت ابراهيم ٧ و روى انّ ابراهيم لمّا قضى مناسكه امره اللَّه عزّ و جلّ بالانصراف فانصرف و ماتت امّ اسماعيل فدفنها فى الحجر و حجّر عليه لئلّا يوطأ قبرها و بقى اسماعيل‌