معرفت قرآنى (يادنگار آيت الله محمد هادي معرفت) - كنگره بزرگداشت آيت الله معرفت - الصفحة ٧٨ - ٣ ٢ در نظر گرفتن قواعد و ادبيات عرب(صرف، نحو، معانى و بيان)

تفسير قرار داده است. به‌عنوان مثال براى واژه «العالمين» مى‌نويسد:

انهم صنوف الناس و لا يصح تفسيره بالعوالم و قد اضطربت الروايات في تفسيره. فمما جاء تفسيره بصنوف الناس ما أورده الراغب في مفرداته عن الامام جعفر بن محمد الصادق عليه السلام قال: عني به الناس و جعل كل واحد منهم عالما. و قال: العالم عالمان: الكبير و هو الفلك بما فيه و الصغير و هو الانسان.[١]

همچنين مى‌گويد:

توجه به آراى سلف از اهميت ويژه‌اى برخوردار است چرا كه آنان به عصر نزول قرآن نزديك بوده و از اسباب نزول و زمينه‌هاى فرود آمدن آيات آگاهى كامل داشتند. به علاوه اين كه به درك مفاهيم لغت و شيوه كلامى عرب نزديك‌تر بودند. قرآن به زبان عربى و بر اساس شيوه‌هاى گفتار عرب نازل گشته و در نتيجه پيشينيان آماده‌تر بودند تا از نزديك ساختارهاى زبان، معانى واژه‌ها و تعابير كلامى عرب را لمس كنند. توانمندى سلف در فهم معانى اوليه قرآن- طبيعتاً- بيش از خلف و برتر از آن بود.[٢]

وى عنايت به آرا و سخنان سلف در تفسير قرآن را به جهت پيشگامى آنان در اين راه يك ضرورت به شمار مى‌آورد و البته تقليد از آن را درست نمى‌داند، بلكه ضرورت تحقيق را لازم مى‌داند كه متأخران از انديشه و آراى متقدمان كاملًا آگاهى داشته باشند و اين را نوعى تحقيق و مدد جستن مى‌شمارد، نه تقليد و تعبد.[٣]

٣. ٢ در نظر گرفتن قواعد و ادبيات عرب (صرف، نحو، معانى و بيان)

در زبان عربى مانند هر زبان ديگر، همان گونه كه ماده كلمات براى دلالت بر معنا يا معنايى وضع شده است، هيأت و ساخت كلمه‌ها، قالب‌هاى تركيبى آن‌ها در ضمن جمله‌ها و موقعيت خاص هر كلمه در يك قالب تركيبى، براى افاده معانى و نكاتى وضع شده‌اند و از اين رو قالب‌هاى تركيبى كلمات در

[١] . محمدهادى معرفت، التفسير الاثرى الجامع، ص ٣٧٣.

[٢] . همان، صص ١٢٠- ١١٩.

[٣] . همان.