معرفت قرآنى (يادنگار آيت الله محمد هادي معرفت) - كنگره بزرگداشت آيت الله معرفت - الصفحة ٧١ - ٢ ٢ ٢ استفاده از شواهد گوناگون در بررسى شخصيت مفسر

اما در مورد نسبت بدعت به‌ عكرمه‌ و تمايل او به خوارج تصريح مى‌كند: اين تهمت نيز نادرست است و گروهى از صاحب‌نظران و اهل نقد چنين نسبتى را از او نفى كرده‌اند. سپس از قول‌ ابن ابى حاتم‌ آورده است:

از پدرم درباره‌ عكرمه‌ پرسيدم. گفت: ثقه است. گفتم: آيا به حديث او استناد مى‌شود؟ گفت: آرى مشروط به اينكه افراد ثقه از او روايت كرده باشند.

و سپس نظرى‌ عجلى‌ در كتاب‌ الثقات‌ را نقل كرده است كه مى‌نويسد:

عكرمه‌ غلام‌ ابن عباس‌، اهل مكه و تابعى ثقه است و او از تهمت حرورى بودن (انتساب به گروهى از خوارج موسوم به حروريه) مبرا است.[١]

در قسمت ديگرى از ابن بررسى، آيت‌الله معرفت سخنى از علامه‌ مجلسى‌ آورده است كه وى انكار نزول آيه: و من الناس من يشرى نفسه ابتغاء مرضات الله ...[٢] در حق‌ على‌ (ع) را به او نسبت داده و از قول‌ عكرمه‌ آورده است كه آيه ليلة المبيت درباره‌ ابوذر و صهيب‌ نازل شده است. به عقيده علامه در اشكال اين شأن نزول همان بس كه رواى آن‌ عكرمه‌ و او از گروه خوارج است.[٣] آيت‌الله معرفت پس از نقل سخن علامه‌ مجلسى‌ پس از اداى احترام به اين دانشمند مى‌نويسد:

شايد اين اظهار نظر مرحوم مجلسى به‌عنوان جدل باشد، وگرنه اين روايت خود به خود ضعيف است آن هم به خاطر ضعف راوى آن، نه ضعف مروى‌عنه (يعنى‌ عكرمه‌) زيرا طبرى‌ اين روايت را از طريق‌ حجاج بن محمد مصيصى‌ از ابن جريج‌ از عكرمه‌ نقل كرده است و مصيصى‌ ضعيف و رواياتش واهى است، چون در بزرگسالى قواى فكرى او دچار اختلال شده بود، به همين جهت‌ يحيى بن سعيد از او روايت نقل ننمود و به پسرش هم همين سفارش را كرد، لذا جايى براى طعن بر عكرمه‌ ثقه امين باقى نمى‌ماند و همين نكته را ابن حجر در تقريب‌ استنباط و تصريح كرده است:

[١] . همان، صص ٣٠٢- ٣٠١. با اندكى تلخيص.

[٢] . بقره، آيه ٢٠٧.

[٣] . همان، ص ٣٠٧. به نقل از بحارالانوار.