معرفت قرآنى (يادنگار آيت الله محمد هادي معرفت) - كنگره بزرگداشت آيت الله معرفت - الصفحة ٤٢٢ - ب اولويت و اهميت تفسير موضوعى در نزد مفسران معاصر

سعيد ثقفى‌ (ت ٢٨٣ ه. ق)

- ما نزل من القرآن فى اهل البيت (ع) اثر ابوحامد بن العباس بن على بن مروان‌ (معاصر كلينى‌ (ره))

- ما نزل من القرآن فى الخمسة (ع) اثر ابواحمد عبدالعزيز بن يحيى ابن احمد جلودى‌ (م ٣٣٢ ه. ق)

- ما نزل من القرآن فى صاحب الزمان (ع) اثر عبدالله احمد بن محمد بن عبدالرحمن الحسن بن عياش‌ (ت ٤٠١ ه. ق)

ب. اولويت و اهميت تفسير موضوعى در نزد مفسران معاصر

روش تفسير موضوعى گرچه سبكى كهن در روش‌هاى تفسيرى دانسته شد، اما در قرن چهارده به شدّت مورد توجه مفسّران قرار گرفت. چه اينكه با گسترش ارتباطها بين مردم و افزايش پرسش‌هاى فكرى و شبهات اعتقادى، فرهيختگان و عالمان اسلامى، احساس شديدى به ضرورت بازسازى فرهنگى و اجتماعى بر اساس آموزه‌هاى دينى كردند. اين احساس در دو محور سامان يافت: الف. دگرگونى در فهم دين و تفسير مفاهيم اخلاقى و اعتقادى؛ ب. دگرگونى در ساختار ارائه مفاهيم دينى به جامعه.

برداشت نو از مفاهيم و معارف دينى به منظور كارآمد ساختن حضور دين در عرصه‌هاى اجتماعى از يك‌سو به اجتناب از بسته ذهنى، نگرش جزئى، سطحى‌نگرى و فقره فهم دينى نيازمند بود و از سوى ديگر به جامع‌نگرى، كلان‌انديشى، آشنايى با بايسته‌هاى عصرى در عرصه فهم دينى و سؤالات نسلى محتاج مى‌باشد. اين‌ها همه با تفسير موضوعى به‌سامان مى‌شد و اين چنين بود كه شكوفه‌هاى تفسير موضوعى بر شاخه‌هاى تكامل‌طلبى عالمان دينى در قرن چهاردهم به ثمر مى‌نشست.

قرآن‌پژوه معاصر، استاد معرفت (ره) دراين‌باره چنين نگاشته است:

اين روش به‌ويژه امروزه يك ضرورت به شمار مى‌رود؛ زيرا جهان امروز در انتظار آن است كه پيام‌هاى قرآن را دريافت كند و تشنه به‌دست آوردن مسائل مطرح شده در اين كتاب آسمانى است تا ببيند چه‌