آنان تمسك كنند. از پيامبر اكرم (ص) روايت شده كه هر گاه اهل كتاب سخنى را براى شما نقل كردند، نه آن را تصديق كنيد و نه تكذيب؛[١] لكن آنان عملًا خلاف نظر وى اقدام كرده، اهل كتاب را تصديق و اخبار آنان را نقل مى‌كرده‌اند.[٢]

ترديدى نيست كه با وجود اينكه برخى از صحابه نظير ابوهرير ه، انس بن مالك‌، عبدالله بن عمر- كه از نظر معرفت و اسلام‌شناسى كم‌مايه بودند- به عالمان يهودى و نصرانى مراجعه مى‌كردند و سخنان آنان را به‌صورت روايت براى نسل‌هاى بعد، نقل مى‌كردند.[٣] اما كسانى نظير ابن عباس‌، ابن‌مسعود، حذيفه‌ و ديگران به شدت از پرسش و مراجعه به اهل كتاب منع مى‌كردند و اين طور نبود كه هرچه را از آنان بشنوند، حقيقت و صواب تلقى كنند. علاوه بر اينكه نهى صريح و شديد از سوى پيامبراكرم (ص) وارد شده، ابن عباس‌ نيز مسلمانان را از پرسش و مراجعه به اهل كتاب منع مى‌كرد.[٤]

اخرج البخاري باسناده الي عبيدالله بن عبدالله بن عتبه عن ابن عباس قال: يا معشر المسلمين، كيف تسألون اهل الكتاب و كتابكم الذي انزل علي نبيّه صلي الله عليه و آله و سلم أحدث الاخبار بالله تقرأونه لمْ يَشبَ و قد حدّثكم الله انّ اهل الكتاب بدّلوا ما كتب الله و غيّروا بايديهم الكتاب فقالوا: هو من عندالله يشتروا به ثمناً قليلا، افلا ينهاكم ما جاءكم من العلم عن مسائلتهم، و لا والله مارأينا منهم رجلًا قطّ يسألكم عن الذي انزل عليكم.[٥]

ابن عباس‌ خطاب به جمعيت مسلمانان مى‌گويد:

شما را چه شده است كه براى آگاهى از برخى مسائل به سراغ اهل كتاب مى‌رويد در حالى كه قرآن، تازه‌ترين سخن است و هيچگونه كژى و خلطى در آن رخ نداده، در حالى كه قرآن درباره آنان گفته است: اهل‌

[١] . ر. ك: بخارى، صحيح البخارى، ج ٩، ص ١٣٦.

[٢] . ر. ك: محمد حسين ذهبى، التفسير و المفسرون، ج ١، صص ١٩٨- ١٨٦؛ نيز احمد امينى، فجرالاسلام، ص ٢٠١؛ گلدزيهر، مذاهب التفسير الاسلامى، صص ٨٨- ٨٤.

[٣] . محمدهادى معرفت، التفسير و المفسرون، ج ٢ ص ١٢٨.

[٤] . ابوريه، اضواء على السنة المحمدية، ص ١٦٥.

[٥] . بخارى، صحيح البخارى، ج ٣، ص ٢٣٧؛ نيز ر. ك: همان، ج ١٣٦ ٩، براى آگاهى بيشتر ر. ك: محمدهادى معرفت، التفسير و المفسرون، ج ١، صص ٢٥٢- ٢٦٧.