معرفت قرآنى (يادنگار آيت الله محمد هادي معرفت) - كنگره بزرگداشت آيت الله معرفت - الصفحة ٣٣ - مقدمه

حاملان و معلمان حقيقى قرآن قرار گرفتند.

انه لقرآن كريم، فى كتاب مكنون، لا يمسه الا المطهرون.[١] نيز بر اساس حديث گهربار ثقلين، اهل البيت (ع)، در كنار قرآن و با قرآن، همراه و همسان‌اند. پيامبر عظيم‌الشأن اسلام (ص) با اين حديث در نظر داشته‌اند اين معنا را به ياران و پيروان خود تفهيم كنند كه قرآن و عترت، هر دو از يك منبع- خداوند- سرچشمه مى‌گيرند و در واقع يك حقيقت‌اند در دو شكل؛ قرآن كريم، انسان كاملى است كه به شكل مكتوب نازل شده است و اهل البيت (ع)، قرآنى هستند كه به شكل انسان نازل شده‌اند. يكى قرآن صامت است و ديگرى قرآن ناطق. يكى در شب قدر نازل شد و ديگرى در شب قدر عروج كرد.

پس از نزول قرآن مجيد، پيامبر اكرم (ص)، متناسب با سطوح گوناگون مردم، به تفسير قرآن كريم همت گماشت و پايه نخستين روش تفسيرى را استوار ساخت. پس از ايشان (ص)، ياران آن بزرگوار، قرآن را بر اساس روش‌هاى گوناگون تفسير كردند. گروهى بر اساس روايات آن حضرت (ص)، روش تفسير نقلى يا اثرى را پايه نهادند. برخى به عقل بها دادند و روش تفسير عقلى را ارج نهادند. بعضى به گرايش‌هاى فقهى، ادبى، كلامى، فلسفى و اجتماعى روى آوردند. عده‌اى به تفسير قرآن با قرآن پرداختند و روش تفسير قرآن به قرآن را پى‌ريزى كردند و كسانى در پى كشف راز و رمز قرآن بر پايه كشف و شهود و مبانى عرفانى، روش‌هاى تفسيرى اشارى، رمزى و عرفانى را ارائه دادند و در دوران معاصر نيز گروهى بر پايه نظريات علمى، روش تفسير علمى را بنيان نهادند. برخى از روش تفسير موضوعى و روش تفسير جامع سخن به ميان آوردند و عده‌اى نيز پاى فراتر نهادند و آراى خود را بر قرآن كريم تحميل كردند و در ورطه روش تفسير به رأى فرو غلطيدند.

اما در اين ميان اهل البيت (ع)، پاى در جاى پاى پيامبر اعظم (ص) نهادند و روش تفسيرى پيامبر اكرم (ص) را زنده نگاهداشتند و هماره بر اين روش،

[١] . كه اين( پيام) قطعاً قرآنى است ارجمند، در كتابى نهفته، كه جز پاك شدگان بر آن دست نزنند.( واقعه، آيات ٧٩- ٧٧)