معرفت قرآنى (يادنگار آيت الله محمد هادي معرفت) - كنگره بزرگداشت آيت الله معرفت - الصفحة ٣٢٨ - تفسير صافى

منابع تفسير او منابع روايى مختلف شيعه، از جمله كتاب‌هاى‌ شيخ صدوق‌ (ره)؛ مانند معانى الاخبار، خصال‌، ثواب الاعمال‌، علل الشرايع‌ و اكمال‌الدين‌ مى‌باشد. منابع ديگر اين تفسير عبارتند از: كافى‌، تهذيب‌، استبصار، مجمع‌البيان‌، تفسير عياشى‌، تفسير قمى‌ و عيون اخبار الرضا.

شيوه تفسيرى وى مانند تفسير البرهان‌ است، ولى با دقتى بيشتر در نقل احاديث. او نيز تنها به ذكر روايات مختلف در تفسير آيات بسنده كرده است. اگرچه دقت بيشترى داشته؛ در عين حال، روايات ضعيف و مرسل در ميان آن‌ها به چشم مى‌خورد. اين تفسير از نوع تفسير ترتيبى بر حسب ترتيب سوره‌ها و آيات است. هرجا روايتى در مورد آيه‌اى نبوده، آن آيه را تفسير نكرده است.

مجموع روايات اين تفسير، بيش از چهارده هزار و پانصد روايت است.

استاد معرفت به اين تفسير از آن جهت كه تحليل و بررسى ندارد، اشكال كرده است؛ زيرا رواياتى كه غلوّ و وهن به شأن ائمه (ع) است و نيز اسرائيليات و جعليات در آن وجود دارد.[١]

تفسير صافى‌

ملامحسن فيض كاشانى‌ (م ١٠٩١ ق) فيلسوف، محدث، فقيه و عارفى است كه داراى سه تفسير مى‌باشد؛ يك مفصل‌ صافى‌ و دو تفسير ديگر متوسط و مختصرآ اصفى‌ و مصفى‌ نام دارد.

تفسير صافى‌ اگرچه به روش نقلى و روايى است، اما از نظر علمى با دقت بيشترى با روايات برخورد كرده است؛ در واقع هم روايى و هم درايى. به اصطلاح تفسير روايى اجتهادى است.

منابع تفسير صافى‌: فيض كاشانى‌، در عبارات به تفسير بيضاوى‌ و در نقل روايات به متون روايى شيعه از اهل‌بيت عصمت و طهارت (ع) از جمله تفسير عياشى‌ و قمى‌ متكى است.

[١] . ر، ك، محمدهادى معرفت، التفسير و المفسرون فى ثوبه القشيب، ج ٢، ص ٣٢٩.