معرفت قرآنى (يادنگار آيت الله محمد هادي معرفت) - كنگره بزرگداشت آيت الله معرفت - الصفحة ٢٧٥ - آشنايى با علوم حديث و نقش آن در اجتهاد و اسلامشناسى

مسلمين معرفى شده است.[١]

راويان مدقق عصر حضور چون‌ يونس بن عبد الرحمن‌[٢] و نويسندگان عصر غيبت به اين موازين توجه داشته‌اند. ولى در قرون متأخر به لحاظ گذشت زمان و از بين رفتن برخى قرائن ديگر، نزد متأخران شيعه سند حديث اصالت يافته و اعتبار و عدم اعتبار آن را بر اساس صحت و اعتبار سند ارزيابى كرده‌اند.

آشنايى با علوم حديث و نقش آن در اجتهاد و اسلام‌شناسى‌

از دير باز، تا كنون، آشنايى با علوم حديث، از مقدمات فقاهت، اجتهاد و اسلام‌شناسى به شمار مى‌آمده است. كتاب‌شناسى (شناخت كتب حديث و ميزان اعتبار آن) شناخت رجال حديث، به‌ويژه افراد مورد اعتماد و به اصطلاح حديثى «ثقه» و از طرف ديگر كذّابان و وضّاعان، دين به دنيافروشان و حديث‌سازان، دغدغه جدى امامان معصوم عليهم السلام و دانشمندان و فقهاى شيعه از زمان حضور تاكنون بوده است.

عرضه كتب حديثى، به محضر امامان معصوم عليهم السلام، پرسش از اعتبار يا عدم اعتبار يك راوى، هشدار امامان معصوم عليهم السلام نسبت به برخى افراد فاسد، تدوين كتب رجال از زمان حضور و تصريح بزرگان و نام‌آوران شيعه در عرصه فقاهت به نياز دانش رجال، نشانگر نقش جدى كتاب‌شناسى و دانش رجال و جايگاه آن در فقاهت و ساير علوم اسلامى است.

در اينجا براى آگاهى خوانندگان، به ذكر چند نمونه اكتفا مى‌شود:

امام‌ صادق‌ (ع)- به نقل‌ كشّى‌ در رجال‌ خويش- مى‌فرمايد:

إن المغيره بن سعيد دسّ في كتب اصحاب ابي احاديث لم يحدث بها أبي فاتّقوا الله و لاتقبلوا علينا ما خالف قول ربنا و سنه نبينا محمد صلي الله عليه وآله وسلّم.[٣]

[١] . وسائل الشيعه، ج ١٨، صص ٨٩- ٧٥ باب وجوب الجمع بين الاحاديث المختلفه. محمدباقر مجلسى، بحارالانوار، ج ٢، صص ٢٥٥- ٢١٩، باب علل اختلاف الأخبار و كيفيه الجمع بينها، ح ٥- ١، ١٥، ٢٠، ٢١، ٣٧، ٣٨.

[٢] . ر. ك: بحار، ج ٢، ص ٢٥٠.

[٣] . اختيار معرفة الرجال، ج ٢، ص ٤٨٩، محمدباقر مجلسى، بحارالانوار، ج ٢، ص ٢٥٠، ح ٦٣.