معرفت قرآنى (يادنگار آيت الله محمد هادي معرفت) - كنگره بزرگداشت آيت الله معرفت - الصفحة ٢٤٧ - بهترين وجه

ب. پس از نقل كلام اهل حديث از اهل سنت، به نقل بيانى از اهل حديث از شيعه يعنى اخبارى‌ها مى‌پردازد كه در آن، به حديث ثقلين تمسك شده و در پايان آن آمده است:

والحديث (حديث الثقلين) دالّ علي حجية قول اهل البيت في القرآن و وجوب اتباع ما ورد عنهم في تفسيره والاقتصار علي ذلك والّا لزم التفرقة بينهم و بينه.[١]

آنچه براى مرحوم علامه، حساسيت برانگيز است تعبير به الاقتصار على ذلك است كه مفهومش اين است كه از حديث ثقلين استفاده مى‌شود كه در تفسير همه آيات قرآن، تنها بايد به قول اهل بيت اكتفا كرد و اگر روايتى در كار نبود و ما مثلًا از طريق آيات ديگر، مشكل آيه‌اى را حل كرديم و سكوت اختيار نكرديم، بين قرآن و اهل بيت، تفرقه ايجاد كرده‌ايم!

ج. و در ادامه جواب از بيان فوق مى‌نويسد:

از روايات زيادى كه از طريق تفسير آيه به آيه، بعضى از آيات را تفسير كرده‌اند به‌دست مى‌آيد كه معانى قرآن، براى مخاطب غير معصوم نيز دست يافتنى است و براى ذهن مخاطب غير معصوم، امكان رسيدن به آن، از طريق تفسير آيه به آيه وجود دارد (... و لا يستقيم ذلك الا بكون المعني مما يكون ان يناله المخاطب و يستقلّ به ذهنه ...).[٢]

ملاحظه مى‌شود كه خطاب مرحوم علامه با كسانى است كه اساساً فهم قرآن را به غير طريق اهل بيت ممكن نمى‌دانند، چون گمانشان اين است كه مفاهيم قرآن فقط براى معصوم، مفهوم است، ولى براى غير معصوم مبهم است؛ لذا در ادامه جواب، به روايت فمن زعم ان كتاب الله مبهم فقد هلك واهلك كه «محاسن» آن را با اسناد خودش از ابى لبيد البحرانى‌ از امام‌ باقر (عليه السلام) نقل كرده است تمسّك مى‌كند.

د. درباره تفسير مراد از من فسرّ القرآن برأيه و تبيين معناى اين حديث مى‌نويسد:

اينكه «رأى» در اين روايت به ضميرى كه برگشت به خود مفسّر مى‌كند اضافه شده است دليل بر اين است كه مراد از آن، رأى از روى هوا و

[١] . همان، ص ٨٦.

[٢] . همان، ص ٨٧.