معرفت قرآنى (يادنگار آيت الله محمد هادي معرفت) - كنگره بزرگداشت آيت الله معرفت - الصفحة ١٨٧ - جايگاه گفتمان خبر تفسيرى
از تفسير آيه سخن مىگويد، الزاماً به اين معنا نيست كه تفسير انحصارى است و ديگران قدرت دستيابى به آن را ندارند، در اين فرض، در حقيقت فهم كلام، به خود قرآن متكى است و حديث مؤيد و شاهد آن است، گويى بيانِ روايت، جنبه تعليمى دارد.
پنجم: در ارائه معنا و تفسير چند فرض متصور است: در جايى كه معصوم آيه را معنا مىكند، ولى ما هم همان معنا را از كلام مىفهميم، هر چند پس از بيان معصوم، يا با اندكى دشوارى، چون تفسير معصوم بر اساس قواعد زبانى و اصول محاوره تفسير كرده است، محل نزاع نيست.
دسته ديگر از اين روايات، در جايى است كه به شرح و توضيح آيه ناظر مىباشد و مفهومى را بيان مىكند كه درحوزه تفسير است، اما از آيه فهميده نمىشود و قرينه بر صحت آن هم وجود ندارد و تنها از باب تعبد روايى- بر فرض صحت- بايد پذيرفت. در اين صورت هر چند همه آنها بهعنوان روايات تفسيرى و ناظربه قرآن آمدهاند، اما به لحاظ بحث حجيت در يك جايگاه قرار ندارند. كسانى كه درباره حجيت خبر واحد سخن گفتهاند، به ادلهاى تمسك كردهاند كه همه اين موارد را پوشش قرار نمىدهد، درحالى كه از نظر حكم يكسان نيستند.
ششم: نكتهاى كه موضع سخن را روشن مىكند، جايگاه استفادهكنندگان از خبر واحد است. اين بحث كاوشى پايين دستى درباره استناد به خبر واحد در تفسير مىباشد، از اين رو، حتى شامل كسانى مىشود كه به فهم ذاتى قرآن تكيه كردهاند، مانند علامه طباطبايى، كه در اين باره، نظريهاى متفاوت ازسايرين دارد و در اين زمينه گفته است:
در فهم و تفسير- نه تفصيل و بيان مراتب تأويل و ذكر حقايق- قرآن به تنهايى كفايت مىكند و اين كتاب خودش نور، مبين، و تبيان است و اگر اين چنين نبود، دليلى نداشت كه مردم را به تفكر و تدبر در آيات دعوت كند و باز نمىفرمود: أَ فَلا يَتَدَبَّرُونَ الْقُرْآنَ وَ لَوْ كانَ مِنْ عِنْدِ غَيْرِ اللَّهِ لَوَجَدُوا فِيهِ اخْتِلافاً كَثِيراً. (نساء/ ٨٢). اگر از جانب غير خدا بود، بهطور قطع در آن اختلاف بسيارى مىيافتند، يعنى مىتوانند دريابند كه اختلاف نيست و