معرفت قرآنى (يادنگار آيت الله محمد هادي معرفت) - كنگره بزرگداشت آيت الله معرفت - الصفحة ١٧٨ - ملاحظه

إِنْ جاءَكُمْ فاسِقٌ بِنَبَإٍ فَتَبَيَّنُوا.[١]

لذا اعتبار خبر واحد ثقه، نه مخصوص فقه و احكام شرعى است و نه جنبه تعبّدى دارد؛ بلكه اعتبار آن عام و در تمامى مواردى است كه عقلا از جمله شرع (شارع)، كاربرد آن را پذيرفته‌اند.

از اين‌رو، اخبار عدل ثقه از بيان معصوم، چه پيرامون تفسير قرآن و چه ديگر موارد، از اعتبار عقلايى مورد پذيرش شرع برخوردار است و كاشف و بيانگر بيان معصوم مى‌باشد و حجيت دارد و همانند آن است كه شخصاً و مستقيماً معصوم تلقّى شده باشد.[٢]

ملاحظه‌

با دقّت در سخنان گذشته كه از حضرت استاد نقل شد، يك نكته بسيار مهم و جديد جلب نظر مى‌كند و آن اينكه ايشان تنها كسى است كه بر صراحت براى خبر واحد جنبه كاشفيت ذاتى قائل است. تفاوتى كه قبلًا اشاره كرديم ميان ديدگاه ايشان و ساير طرفداران حجيت خبر واحد وجود دارد، نيز همين است و اتفاقاً تنها مورد مناقشه در كلام ايشان نيز همين جا است.

توضيح اينكه: به نظر ما اصل سخن حضرت استاد بسيار متين و استوار است و دفاع محكم ايشان از ديدگاه موافقان حجيت بسيار ستودنى است و ما نيز همين ديدگاه را صواب دانسته و آن را برگزيده‌ايم؛ ليكن اين سؤال را بايد پاسخ دهند كه حجيت ذاتى براى خبر واحد به چه معنا است و چگونه قابل اثبات است؟ و آيا مى‌توان پذيرفت كه خبر واحد جنبه كاشفيت ذاتى داشته باشد، به همان معنايى كه مثلًا قطع حجيت دارد يا اينكه از ذاتى دانستن حجيت براى خبر واحد معناى ديگرى قصد كرده‌اند؟

در هر حال اگر جنبه كاشفيت ذاتى براى خبر واحد به همان معناى كاشفيت ذاتى قطع است، اين به دليل نياز دارد، و اگر معناى ديگرى از ذاتى‌

[١] . حجرات، آيه ٦.

[٢] . كاربرد حديث در تفسير( مقاله چاپ شده در مجله تخصصى دانشگاه علوم اسلامى رضوى، سال اول، شماره اول، صص ١٤٦- ١٤٢).