معرفت قرآنى (يادنگار آيت الله محمد هادي معرفت) - كنگره بزرگداشت آيت الله معرفت - الصفحة ١٧٠ - نقد و نظر

مِثلى براى قرآن، به فهم معانى مفاد آن نكرده است، پس نه از آيات تحدّى و نه به مساعدت عقل، تلازمى بين اين دو وجود ندارد.

٤. آخرين نكته‌اى كه در رابطه با ديدگاه علامه (ره) و برخورد ايشان با احاديث تفسيرى قابل ذكر است اينكه: با يك بررسى اجمالى در تفسير الميزان‌ اين نكته روشن مى‌شود كه ايشان برخلاف ديدگاه خويش مبنى بر عدم اعتبار احاديث تفسيرى، در مقام عمل و به هنگام تفسير آيات شريفه قرآن به اين‌گونه احاديث توجّه جدّى داشته و از آن‌ها بسيار بهره برده است. استفاده ايشان از اين گونه احاديث به حدّى است كه بايد گفت: مجموعه مباحث روايى با حجم قابل توجهى كه حدود دو هزار و صد و هفتاد و نه صفحه از مجموع دوازده هزار صفحه مى‌باشد، تقريباً يك ششم تفسير الميزان‌ را به خود اختصاص داده است، و طبق آنچه يكى از محققان محاسبه كرده، مباحث روايى‌ الميزان‌ چه از حيث كميت و چه به لحاظ كيفى، دوّمين بخش مهم اين تفسير است.[١]

جالب اينجا است كه خود علامه (ره) نيز در موارد متعددى از تفسيرش به بررسى سندى احاديث تفسيرى پرداخته و برخى احاديث را به خاطر جعلى بودن، ضعف سند و يا فقدان سند مردود دانسته است. از جمله در ذيل آيه شريفه:

وَ قُلْنا يا آدَمُ اسْكُنْ أَنْتَ وَ زَوْجُكَ الْجَنَّةَ ....[٢]

پس از بحثى روايى پيرامون بهشت آدم مى‌نويسد:

در بعضى اخبار آمده كه مار و طاووس دو تا از ياوران ابليس‌اند، چون ابليس را در اغواى‌ آدم‌ و همسرش كمك كردند و چون اين روايات معتبر نبودند، از ذكر آن‌ها صرف‌نظر كرديم و خيال مى‌كنم از روايات جعلى باشد، چون داستان از تورات‌ گرفته شده است.[٣]

هم‌چنين در ذيل آيه ٣٣- ١٦ از سوره انبياء حديثى را از نهج‌البلاغه‌ در

[١] . براى اطلاع بيشتر از بررسى‌هاى آمارى مربوط به مباحث مختلف در تفسير الميزان، ر. ك: پايان‌نامه كارشناسى ارشد آقاى سيد سعيد ميرى تحت عنوان: درآمدى بر مكتب حديثى علامه طباطبايى در تفسير، صص ١٧- ١٥.

[٢] . بقره، آيه ٣٥.

[٣] . سيدمحمدحسين طباطبايى، الميزان فى تفسير القرآن، ج ١، ص ١٤٠.