معرفت قرآنى (يادنگار آيت الله محمد هادي معرفت)

(١)

شناسنامه

٣ ص

مقدمه حجتالاسلام و المسلمين علىاكبر رشاد

١٩ ص

(٤)

يادداشت دبير همايش

٢٣ ص

(٥)

ديدگاههاى استاد معرفت در زمينه تفسير شناخت

٢٩ ص

(٦)

روش تفسيرى اهل بيت(ع) از ديدگاه آيتالله معرفت

پيشفرضهاى روش تفسيرى اهل البيت(ع) از ديدگاه آيتالله معرفت

٣٤ ص

(١٠)

1 نقش اهل البيت(ع) در تفسير قرآن كريم

٣٤ ص

(١١)

2 توجه به تفاوت روايات تفسيرى و تأويلى اهل البيت(ع)

٣٥ ص

(١٢)

3 توجه به احاديث جعلى در ميان روايات تفسيرى و تأويلى اهل البيت(ع)

٣٨ ص

(١٣)

روش تفسيرى اهل بيت(ع)

٣٩ ص

(١٤)

1 مستندات لغوى در روايات تفسير اهل بيت(ع)

٤٠ ص

(١٥)

2 مستندات قواعد زبان عربى در روايات تفسيرى اهل بيت(ع)

٤٣ ص

(١٦)

3 تفسير قرآن به قرآن در روايات تفسيرى اهل بيت(ع)

٤٤ ص

(١٧)

4 تفسير قرآن به سنت در روايات تفسيرى اهل بيت(ع)

٤٧ ص

(١٨)

5 تفسير قرآن با استناد به قواعد عقلى در روايات تفسيرى اهل بيت(ع)

تفسير صحابه و تابعان از ديدگاه آيتالله معرفت

1 1 تعداد مفسران صحابه

٥٧ ص

(٢٥)

2 1 مصادر تفسير صحابه و ويژگىهاى تفسير در اين دوره

٥٩ ص

(٢٦)

3 1 ارتباط تفسير صحابه با آموزشهاى اهل كتاب

1 2 تصحيح طرق تفسيرى ابن عباس

٦٥ ص

(٢٩)

2 2 نمايانسازى نفوذ فكرى على(ع) بر انديشه مفسران تابعان

٦٧ ص

(٣٠)

1 2 2 اعتبار عقلى در نشان دادن شخصيت مفسر تابعى

٦٨ ص

(٣١)

2 2 2 استفاده از شواهد گوناگون در بررسى شخصيت مفسر

روش صحيح تفسير قرآن با تأكيد بر كتاب«التفسير الأثرى الجامع»

1 2 در نظر گرفتن قرائت صحيح

٧٦ ص

(٣٨)

2 2 توجه به مفاهيم كلمات در زمان نزول

٧٧ ص

(٣٩)

3 2 در نظر گرفتن قواعد و ادبيات عرب(صرف، نحو، معانى و بيان)

٧٨ ص

(٤٠)

4 2 در نظر گرفتن قراين

٧٩ ص

(٤١)

1 4 2 قراين پيوسته

٨٠ ص

(٤٢)

قرينه پيوسته لفظى(سياق)

٨٠ ص

(٤٣)

قراين پيوسته غير لفظى

٨١ ص

(٤٤)

2 4 2 قراين ناپيوسته

5 برجستگىهاى تفسير

٨٩ ص

(٥٠)

1 5 گستردگى منابع

٨٩ ص

(٥١)

2 5 توجه به برخى مبانى در مقدمه تفسير

٩٠ ص

(٥٢)

3 5 جمع ميان روايات فريقين و نقدى عالمانه

٩٠ ص

(٥٣)

4 5 وجود بحثهاى اصطلاحى در تفسير

٩١ ص

(٥٤)

5 5 حذف اسرائيليات از تفسير

٩١ ص

(٥٥)

6 5 نوآورى و مباحث ابتكارى

دانشهاى بايسته در فهم و تفسير آيات

دانشهاى بايسته در تفسير

ضرورت حديث در تفسير

٩٧ ص

(٦٣)

نياز به علوم حديث در تفسير

٩٨ ص

(٦٤)

«نقد ذاتى حديث» ابتكار استاد معرفت

٩٩ ص

(٦٥)

تلاشهاى رجالى استاد در احاديث تفسيرى

١٠١ ص

(٦٦)

نقشهاى گوناگون حديث در تفسير

١٠١ ص

(٦٧)

1 نقش الگويى در ترسيم شيوهنامه تفسير

١٠١ ص

(٦٨)

2 نقش شرح مقاصد الايات در هنگام وضوح معانى لغوى

١٠٢ ص

(٦٩)

3 نقش هم افق كردن ما با افق فكرى و فرهنگى عصر نزول

ضرورت علوم قرآنى در تفسير

ضرورت لغت به مثابه يك دانش(نه منبع) براى مفسر

نقل و نقد دو شبهه درباره علم صرف

الف نقد انتساب اين انكار به آلوسى

١٠٨ ص

(٨١)

ب نقد انتساب اين انكار به سيوطى

١٠٩ ص

(٨٢)

نمونههايى از تأثير صرف در تفسير

الف بلاغت(معانى و بيان)

١١٣ ص

(٨٦)

نمونههايى از تأثير معانى و بيان در تفسير

١١٣ ص

(٨٧)

ب بلاغت(علم بديع)

١١٥ ص

(٨٨)

رويكرد دوگانه مفسران به علم بديع

١١٥ ص

(٨٩)

نقد رويكرد انكارآميز

١١٦ ص

(٩٠)

شكلهاى گوناگون تأثير بديع در تفسير

١١٧ ص

(٩١)

الف ايجاد انگيزه براى تحقيق در معانى واژگان

١١٧ ص

(٩٢)

ب پيشگيرى از خطاى مفسر

١١٨ ص

(٩٣)

ج دريافت لطائف تفسيرى از الفاظ قرآن

دامنه تأثير قرآن در فقاهت

١٢١ ص

(٩٧)

نمونههايى از تأثير قرآن در فقه از منظر شمولگرايان

علوم تجربى و طبيعى

١٣٠ ص

(١٠٤)

شرط استفاده از علوم تجربى در تفسير

١٣١ ص

(١٠٥)

دگرگونى تفاسير به تناسب تحولات علوم

علم الموهبه از منظر آيتالله معرفت(قدسسره)

1 تعريف علم الموهبه

١٣٨ ص

(١١١)

تحليل فلسفى و عرفانى از علم الموهبه

١٣٩ ص

(١١٢)

2 پيشينه علم الموهبه

١٤٠ ص

(١١٣)

دلايل نياز به علم الموهبه در تفسير قرآن كريم

١٤١ ص

(١١٤)

دسته اول دلايل قرآنى

دسته سوم دلايل عقلى

١٤٦ ص

(١١٧)

اشارهاى به مبانى علم الموهبه در تفسير

١٤٧ ص

(١١٨)

ارزش تفسير قرآن بر اساس علم الموهبه

١٤٨ ص

(١١٩)

تفاسير برخاسته از علم الموهبه از منظر استاد معرفت

١٥٠ ص

(١٢٠)

آيا مىتوان علم الموهبه را شرط مفسر دانست؟

١٥١ ص

(١٢١)

علم الموهبه شرط لازم براى تفسير يا شرط كمال؟

١٥٢ ص

(١٢٢)

آيا توان بهرهمندى از علم الموهبه شرط است يا فعليت آن؟

١٥٣ ص

(١٢٣)

آيا علم الموهبه شرط فهم معناى آيات است يا فهم اسرار آن؟

١٥٣ ص

(١٢٤)

آيا مفاهيم حاصل شده از علم الموهبه قابل بيان است؟

١٥٤ ص

(١٢٥)

علم الموهبه اكتسابى است يا اعطايى؟

١٥٦ ص

(١٢٦)

حجيت روايات تفسيرى از ديدگاه آيتالله معرفت«ره»

1 ديدگاه مخالفان حجيت روايات تفسيرى

2 ديدگاه موافقان حجيت روايات تفسيرى

بررسى ادله حجيت خبر واحد درتفسير با تكيه بر آراى آيتالله معرفت

جايگاه گفتمان خبر تفسيرى

بستر موافقتها و مخالفتها

١٩٤ ص

(١٤٢)

ادله موافقان حجيت خبر واحد در تفسير

١٩٥ ص

(١٤٣)

ادله آيتالله خوئى

ادله آيتالله معرفت

ادله مخالفان حجيت خبر واحد درتفسير

جمعبندى و نتيجهگيرى

٢٠٨ ص

(١٥٠)

نقد و بررسى نظريه استقلال قرآن در تفسير

روش عملى علامه طباطبايى در تفسير الميزان

٢١٢ ص

(١٥٤)

گفتار استاد جوادى آملى و استاد مصباح در توضيح روش علامه طباطبايى

٢١٥ ص

(١٥٥)

عبارات علامه طباطبايى و ديدگاه آيتالله معرفت(ره)

٢١٨ ص

(١٥٦)

ديدگاه استاد معرفت در نيازمندى قرآن به سنت

٢٢٠ ص

(١٥٧)

توجيه استاد معرفت درباره گفتار علامه طباطبايى

الف پاسخى كه خود كتاب و سنت به اين سؤال مىدهند

٢٣١ ص

(١٦١)

1 نقش پيامبر(ص) در تفسير قرآن

٢٣١ ص

(١٦٢)

2 نياز فعلى به تفسير معصوم

٢٣٢ ص

(١٦٣)

3 گواهى خود قرآن به«ثقل و تشابه» در عرض گواهى به نورانيت و هدايت

٢٣٢ ص

(١٦٤)

4 رفع اجمال از آيات، بخشى از خدمات پيامبر اكرم(ص)

٢٣٢ ص

(١٦٥)

5 سنت، مكمل تبيان بودن قرآن

٢٣٣ ص

(١٦٦)

6 فراگير نبودن رفع تشابه با رجوع به ظواهر آيات

٢٣٤ ص

(١٦٧)

7 معناى نور بودن قرآن

٢٣٥ ص

(١٦٨)

8 نقش سنت در تفسير آيات

٢٣٥ ص

(١٦٩)

9 تصريح نكردن ائمه به انحصار تفسير در تفسير قرآن به قرآن

٢٣٥ ص

(١٧٠)

10 مقصود از راسخان در علم

٢٣٦ ص

(١٧١)

خلاصه و نتيجهگيرى

٢٣٧ ص

(١٧٢)

ب پاسخ به اشكالات

مبانى نقد حديث در«التفسير الأثرى الجامع»

ضرورتها و بايستههاى نقد احاديث

٢٥٥ ص

(١٨٢)

نقد سندى و متنى در ترازوى سنجش

٢٥٧ ص

(١٨٣)

مهمترين اصول نقد حديث در كتاب التفسير الاثرى الجامع

چند نمونه از موارد عرض بر كتاب

٢٦٢ ص

(١٨٦)

ب عرض بر سنت قطعيه

د عرض بر بديهيات عقلى

٢٦٦ ص

(١٨٩)

ه عرض بر علم قطعى

٢٦٧ ص

(١٩٠)

و عدم شباهت حديث با نوع كلمات معصومين(ع)

٢٦٨ ص

(١٩١)

مبانى رجالى استاد معرفت در زمينه تفسير

ديدگاه استاد معرفت درباره نياز به دانش رجال

آشنايى با علوم حديث و نقش آن در اجتهاد و اسلامشناسى

٢٧٥ ص

(١٩٩)

الف تفسير منسوب به ابن عباس(م 68 ق)

٢٧٧ ص

(٢٠٠)

ب تفسير منسوب به امام عسكرى(ع)

٢٧٨ ص

(٢٠١)

مبانى استاد معرفت در توثيق يا تضعيف رجال

٢٧٩ ص

(٢٠٢)

الف مبناى استاد در عمل به خبر واحد

٢٨٠ ص

(٢٠٣)

ب روشهاى محققان در استفاده از منابع رجالى

٢٨١ ص

(٢٠٤)

قرائن موجب اطمينان به صدور حديث

٢٨١ ص

(٢٠٥)

1 مورد اعتماد اهل بيت(ع) بودن

٢٨٢ ص

(٢٠٦)

2 به شمار آوردن راوى از اصحاب ائمه(ع)

٢٨٢ ص

(٢٠٧)

3 اعتماد كردن محدثان و مفسران شيعه به يك فرد

٢٨٤ ص

(٢٠٨)

4 نقل روايت و خاطرهاى ويژه درباره امامان(ع)

٢٨٥ ص

(٢٠٩)

5 تربيت شده مكتب كوفه

٢٨٦ ص

(٢١٠)

6 بى اساس بودن منشأ برخى تضعيفات

٢٨٧ ص

(٢١١)

7 همراهى با امام على(ع) در مبارزه با مخالفان

٢٨٩ ص

(٢١٢)

8 ارتباط با حبر امت(ابن عباس) و شاگردى نزد او

٢٨٩ ص

(٢١٣)

ديدگاه استاد معرفت درباره مذهب پيشوايان علمى و فكرى جهان اسلام

٢٩١ ص

(٢١٤)

9 مخالفت با على(ع) و بغض وى، ميزان بدعت و انحراف

11 بى اعتنايى محدثان به جرح و تضعيف برخى رجالىها

٢٩٤ ص

(٢١٧)

12 استفاده از طبقات راويان براى شناسايى وضع سند

٢٩٤ ص

(٢١٨)

13 استفاده از قرينه راوى و مروىعنه در تمييز مشتركات و يا مجاهيل

٢٩٦ ص

(٢١٩)

14 اعبتار مراسيل برخى تابعين و بيان عذر آنها در ارسال

٢٩٦ ص

(٢٢٠)

15 رفع تهمت غلو از حاملان اسرار اهل بيت(ع)

٢٩٧ ص

(٢٢١)

16 وجود حديث در كتابهاى المقنع يا من لايحضره الفقيه

٢٩٨ ص

(٢٢٢)

17 روايت از بزرگان و اجلاء

٢٩٩ ص

(٢٢٣)

18 ديدگاه استاد درباره مرسلات ابن ابى عمير(رض)

٣٠٠ ص

(٢٢٤)

19 روايت فراوان از يك راوى و اعتماد اصحاب بر او

٣٠٠ ص

(٢٢٥)

20 جعل سند صحيح براى روايت ساختگى

٣٠٠ ص

(٢٢٦)

به كار گرفتن مبانى در بستر اصلى آن

جايگاه تفاسير روايى از ديدگاه آيتالله معرفت

مراحل تفسير روايى

٣٠٩ ص

(٢٣٢)

تفسير در عصر پيامبر(ص)

٣٠٩ ص

(٢٣٣)

نقش اهلبيت در تفسير

٣١٠ ص

(٢٣٤)

تفسير در عصر صحابه

٣١٠ ص

(٢٣٥)

تفسير در عصر تابعين

حجيت روايات در تفسير

ضعف اسناد در روايات

٣١٤ ص

(٢٤١)

وجود روايات جعلى و ساختگى

معروفترين جاعلان حديث

سران ناقلان روايات اسرائيلى

٣٢١ ص

(٢٤٦)

معرفى تفاسير روايى

البرهان فى تفسير القرآن

كنز الدقائق و بحر الغرائب

٣٢٩ ص

(٢٥٤)

تفاسير روايى اهل سنت

معالم التنزيل فى التفسير و التأويل

٣٣١ ص

(٢٥٨)

تفسير القرآن العظيم

٣٣٢ ص

(٢٥٩)

الدر المنثور فى التفسير بالمأثور

٣٣٢ ص

(٢٦٠)

تفسير ثعلبى(الكشف و البيان)

نقد و بررسى اسرائيليات از ديدگاه آيتالله معرفت(ره)

مفهومشناسى اسرائيليات

٣٣٨ ص

(٢٦٦)

آغاز ورود اسرائيليات

٣٣٩ ص

(٢٦٧)

نقد استاد معرفت بر ديدگاه ذهبى

٣٤٠ ص

(٢٦٨)

زمينههاى گسترش اسرائيليات

٣٤٢ ص

(٢٦٩)

1 ضعف فرهنگى جامعه عرب

٣٤٢ ص

(٢٧٠)

2 كينه ديرينه و دشمنى شديد يهود

٣٤٣ ص

(٢٧١)

3 گزيدهگويى قرآن در بازگويى داستانها

٣٤٣ ص

(٢٧٢)

4 قصهسرايان و همراهى دستگاه خلافت با آنان

٣٤٤ ص

(٢٧٣)

5 ممنوعيت نگارش و نقل حديث

٣٤٥ ص

(٢٧٤)

6 سهلانگارى در نقل و نقد روايات

٣٤٥ ص

(٢٧٥)

روايى يا ناروايى مراجعه به اهل كتاب

٣٤٦ ص

(٢٧٦)

ديدگاه استاد معرفت(ره) درباره مراجعه به اهل كتاب

٣٤٧ ص

(٢٧٧)

چهرههاى اصلى پيدايش و گسترش اسرائيليات

٣٤٩ ص

(٢٧٨)

1 عبدالله بن سلام(م 43 ق)

٣٤٩ ص

(٢٧٩)

2 كعب الاحبار(م 34 ق)

٣٤٩ ص

(٢٨٠)

3 تميم بن اوس دارى(م 40 ق)

٣٥١ ص

(٢٨١)

4 وهب بن منبه(م 114 ق)

٣٥١ ص

(٢٨٢)

5 محمد بن كعب قرظى(م 118 ق)

٣٥٢ ص

(٢٨٣)

6 عبدالله بن عمرو بن عاص(م 65 ق)

٣٥٣ ص

(٢٨٤)

7 ابوهريره(م 59 ق)

٣٥٣ ص

(٢٨٥)

8 عبدالملك بن جريج(م 150 ق)

تقسيمبندى استاد معرفت(ره)

٣٥٥ ص

(٢٨٨)

ميزان اثرپذيرى تفاسير و فراوانى اسرائيليات

٣٥٧ ص

(٢٨٩)

چند نمونه از اسرائيليات در تفاسير

٣٥٩ ص

(٢٩٠)

1 داستان هاروت و ماروت

2 نسبت شرك به آدم و حوا

3 افسانهسرايى درباره پديدههاى طبيعى

٣٦٣ ص

(٢٩٥)

جمعبندى و نتيجهگيرى

٣٦٥ ص

(٢٩٦)

استاد معرفت و تأويل قرآن

مبحث اول معناى تأويل با توجه به ريشه اين واژه

مبحث دوم كاربردهاى تأويل در قرآن

تحليلى ديگر در مورد كاربرد واژه تأويل در قرآن

٣٧٩ ص

(٣٠٧)

مبحث سوم تأويل قرآن

تفسير به رأى از ديدگاه آيتالله معرفت(ره)

تفسير به رأى از ديدگاه آيتالله معرفت(ره)

٣٩٨ ص

(٣١٣)

پيشينه تاريخى تفسير به رأى

٤٠١ ص

(٣١٤)

تفاوت تفسير به رأى و اعمالنظر در فهم قرآن

٤٠٢ ص

(٣١٥)

ديدگاه استاد معرفت درباره احاديث نهى از تفسير به رأى

٤٠٥ ص

(٣١٦)

ديدگاهها درباره تفسير به رأى

٤٠٦ ص

(٣١٧)

معيارهاى شناسايى موارد تفسير به رأى از ديدگاه استاد معرفت

٤١١ ص

(٣١٨)

نمونههايى از تفسير به رأى از ديدگاه استاد معرفت

٤١٢ ص

(٣١٩)

روششناسى تفسير موضوعى از منظر آيتالله معرفت(ره)

مشكلات تفسير ترتيبى

الف تفسير موضوعى، سبكى كهن در روشهاى تفسيرى

٤٢٠ ص

(٣٢٥)

ب اولويت و اهميت تفسير موضوعى در نزد مفسران معاصر

٤٢٢ ص

(٣٢٦)

ج امتيازات روش تفسير موضوعى

٤٢٣ ص

(٣٢٧)

1 اثبات نظاممند بودن معارف قرآن

٤٢٣ ص

(٣٢٨)

2 دستيابى به مقاصد و معانى قرآن كريم

٤٢٧ ص

(٣٢٩)

3 پاسخگويى قرآن به نيازهاى مخاطبان در يك گفتوگوى فعال

٤٢٧ ص

(٣٣٠)

د جايگاه روش تفسيرى موضوعى در بيانات اهل بيت(ع)

٤٢٨ ص

(٣٣١)

ه نسبت و جايگاه تفسير ترتيبى در تفسير موضوعى

٤٣٠ ص

(٣٣٢)

و انواع تفسير موضوعى

٤٣١ ص

(٣٣٣)

1 تفاسير موضوعى واژهشناسانه

٤٣٢ ص

(٣٣٤)

2 تفاسير موضوعى سور قرآن

٤٣٤ ص

(٣٣٥)

3 تفسير موضوعى موضوعات قرآن

٤٣٥ ص

(٣٣٦)

4 تفسير موضوعى تطبيقى(برونگرا)

٤٣٦ ص

(٣٣٧)

ز دستهبندىهاى موضوعى آيات

٤٣٦ ص

(٣٣٨)

ح نمونههايى از تفسير موضوعى استاد معرفت

٤٣٧ ص

(٣٣٩)

مورد اول فراموشى يا به دست فراموشى سپردن

٤٣٧ ص

(٣٤٠)

مورد دوم هدايت و توفيق

٤٣٨ ص

(٣٤١)

1 هدايت فطرى نهفته در طبيعت اشياء اعم از حيوان، گياه يا جماد

٤٣٩ ص

(٣٤٢)

2 هدايت به وسيله نيروى عقل و انديشه در آدمى

٤٣٩ ص

(٣٤٣)

3 هدايت به وسيله انبيا و رسل الهى

بررسى روشگرايش روايى در تفسير از ديدگاه آيتالله معرفت(قدسسره)

1 تعريف كامل و دقيق سنت

٤٤٧ ص

(٣٥٠)

2 يگانگى ديدگاه اخباريان و فقيهان در مورد جايگاه روايت در تفسير قرآن

٤٤٩ ص

(٣٥١)

3 ملاك تفسيرى بودن احاديث

٤٥٢ ص

(٣٥٢)

4 كاربرد خبر واحد در تفسير

٤٥٤ ص

(٣٥٣)

5 لزوم و شيوه نقد و بررسى احاديث تفسيرى

٤٥٩ ص

(٣٥٤)

گرايش عرفانى در تفسير از نگاه استاد معرفت

2 معرفى عرفان و مبانى عرفان اسلامى مرتبط با تفسير

٤٦٩ ص

(٣٥٨)

2 - 1 چيستى و سرچشمه عرفان

٤٦٩ ص

(٣٥٩)

2 2 عناصر بنيادين مكتب عرفان

3 2 2 فناى در حقيقت و فناى فىالله

5 2 2 عشق به جمال مطلق

3 2 شريعت و طريقت

٤٧٧ ص

(٣٦٧)

بخش دوم استاد معرفت و معرفى تفاسير عرفانى

2 تفسيرسلمى(حقايق التفسير)

٤٧٩ ص

(٣٧٠)

3 تفسير قشيرى(لطائف الاشارات)

٤٧٩ ص

(٣٧١)

4 كشف الاسرار و عدة الابرار(تفسير ميبدى)

٤٧٩ ص

(٣٧٢)

5 خلاصه تفسير ميبدى

7 التأويلات النجميه

٤٨٢ ص

(٣٧٥)

8 عرائس البيان فى حقائق القرآن

٤٨٢ ص

(٣٧٦)

9 تفسير كاشفى(مواهب عليه)

٤٨٢ ص

(٣٧٧)

10 تفسير حكيم صدر المتألهين شيرازى

٤٨٣ ص

(٣٧٨)

بخش سوم نقد و بررسى تفسير عرفانى از ديدگاه استاد معرفت

٤٨٤ ص

(٣٧٩)

1 تعريف تفسير عرفانى از ديدگاه زرقانى، ذهبى و محيىالدين عربى

٤٨٤ ص

(٣٨٠)

2 تفسير عرفانى از ديدگاه استاد معرفت در كتاب«التفسير و المفسرون فى ثوبه القشيب»

٤٨٦ ص

(٣٨١)

3 تفسير عرفانى از ديدگاه استاد معرفت در كتاب تفسير و مفسران

٤٨٩ ص

(٣٨٢)

نقد، تحليل و استنتاج

2 نظريههاى ديگران

٤٩٥ ص

(٣٨٥)

الف نظريه گروهى از محدثان و فقهاى اسلامى

٤٩٥ ص

(٣٨٦)

ب نظريه گروهى از متجددان عصر حاضر

٤٩٦ ص

(٣٨٧)

ج نظريه گروه بىطرفها

فهرست آيات و روايات

معرفت قرآنى (يادنگار آيت الله محمد هادي معرفت) - كنگره بزرگداشت آيت الله معرفت - الصفحة ١٤ - فهرست

المحرر الوجيز ... ٣٣٣

نقد و بررسى اسرائيليات از ديدگاه آيت‌الله معرفت (ره) ... ٣٣٧

چكيده ... ٣٣٧

مفهوم‌شناسى اسرائيليات ... ٣٣٨

آغاز ورود اسرائيليات ... ٣٣٩

نقد استاد معرفت بر ديدگاه ذهبى ... ٣٤٠

زمينه‌هاى گسترش اسرائيليات ... ٣٤٢

١. ضعف فرهنگى جامعه عرب ... ٣٤٢

٢. كينه ديرينه و دشمنى شديد يهود ... ٣٤٣

٣. گزيده‌گويى قرآن در بازگويى داستان‌ها ... ٣٤٣

٤. قصه‌سرايان و همراهى دستگاه خلافت با آنان ... ٣٤٤

٥. ممنوعيت نگارش و نقل حديث ... ٣٤٥

٦. سهل‌انگارى در نقل و نقد روايات ... ٣٤٥

روايى يا ناروايى مراجعه به اهل كتاب ... ٣٤٦

ديدگاه استاد معرفت (ره) درباره مراجعه به اهل كتاب ... ٣٤٧

چهره‌هاى اصلى پيدايش و گسترش اسرائيليات ... ٣٤٩

١. عبدالله بن سلام (م ٤٣ ق) ... ٣٤٩

٢. كعب الاحبار (م ٣٤ ق) ... ٣٤٩

٣. تميم بن اوس دارى (م ٤٠ ق) ... ٣٥١

٤. وهب بن منبّه (م ١١٤ ق) ... ٣٥١

٥. محمد بن كعب قُرَظى (م ١١٨ ق) ... ٣٥٢

٦. عبدالله بن عمرو بن عاص (م ٦٥ ق) ... ٣٥٣

٧. ابوهريره (م ٥٩ ق) ... ٣٥٣

٨. عبدالملك بن جريج (م ١٥٠ ق) ... ٣٥٤

اقسام اسرائيليات ... ٣٥٤

تقسيم‌بندى استاد معرفت (ره) ... ٣٥٥

ميزان اثرپذيرى تفاسير و فراوانى اسرائيليات ... ٣٥٧

چند نمونه از اسرائيليات در تفاسير ... ٣٥٩

١. داستان هاروت و ماروت ... ٣٥٩

نقد و بررسى ... ٣٦٠