معرفت قرآنى (يادنگار آيت الله محمد هادي معرفت) - كنگره بزرگداشت آيت الله معرفت - الصفحة ١٢١ - دامنه تأثير قرآن در فقاهت

آنجايى كه وسيله‌اى مى‌شود براى تأثير مواعظ و بر جاى نهادن فضايل و كرامات در نفوس مستعده- ديگر حق است نه باطل.

بعد استاد سعى مى‌كند كه اين سخن خويش را در فقه نيز اثبات كند. وى مى‌نويسد:

احاديث صحيح نيز دلالت بر چنين تقسيمى از غناء مى‌كنند و غناء را به حرام و حلال، فساد و صلاح و سبيل خير و سبيل رشد تقسيم مى‌كنند.

استاد بعد از آن كه روايات مورد ادعاى خود را برمى‌شمارد، مى‌نويسد:

هرگاه حكم شرعى در لسان شرع به‌عنوان خاصى عنوان شود به‌ناچار مقيد به آن عنوان مى‌شود و ديگر اطلاق ندارد[١]، ... بنابراين «غناء» به‌عنوان اولى خود حرام نيست مگر اين كه معنون به عناوين لهو يا عامل انحراف يا ... شود.[٢]

قرآن نيز يكى از منابع فقه شمرده شده است، اما در محدوده آيات الاحكام اختلافى وجود دارد كه نظر خاص استاد معرفت مقتضى است كه دورنمايى از آن بحث نيز ارائه شود.

دامنه تأثير قرآن در فقاهت‌

در مورد دامنه تأثير قرآن در فقاهت، نظرات گوناگونى وجود دارد كه در يك تقسيم‌بندى بنيادين به دو دسته قابل تقسيم هستند:

الف. نظريه شمول‌گرا؛ كه تمام قرآن را با تمام فقه مرتبط و فقه را داراى گستره‌اى وسيع‌تر از فقه موجود مى‌داند.

ب. نظريه محدود كننده؛ كه فقط تعداد محدودى از آيات را با فقه مرتبط مى‌داند، ولى اهالى اين نظريه در تعداد اين آيات از عدد ٣٠٠ تا ٢٠٠٠ اختلاف دارند.[٣]

[١] . چون« تعليق الحكم علي الوصف مشعر بالعلية»

[٢] . محمدهادى معرفت، التمهيد، ج ٥( صص ١٨٥- ١٨١. بديهى است كه اين نظر فقهى استاد در مقابل نظر مشهور است و چنين نظرى فقط به« ملا محسن فيض كاشانى» نسبت داده شده است. استاد خود نيز در ادامه بحث نظر فيض را مطرح مى‌كنند.

[٣] . ر. ك: مجله بينات، سال يازدهم ش ٤.( ويژه نكوداشت آيت‌الله معرفت)