مثل اينكه به او بشارت داده و گفته شود «بارك اللّه فى مولودك» پس بگويد «آمين» يا «ان شاء اللّه تعالى» بلكه گفته شود اگر زوج وقت تولد او حاضر باشد و فرزند را با نبود عذر انكار ننمايد بعد از آن حق انكار او را ندارد بلكه اين قول به مشهور فقها نسبت داده شده است ليكن اقوى خلاف آن است.

(٢)

مسأله ١١- لعان فقط نزد حاكم شرع واقع مى‌شود

و احوط آن است كه حتى نزد كسى كه از طرف حاكم براى اين منظور منصوب هم شده، واقع نشود.

و صورت لعان اين است كه مرد ابتداء مى‌كند و بعد از آنكه زن را قذف نمود يا فرزند زن را نفى نمود، مى‌گويد: «اشهد باللّه انى لمن الصادقين فيما قلت من قذفها- او نفى ولدها-» اين را چهار مرتبه مى‌گويد سپس يك مرتبه «لعنة اللّه علىّ ان كنت من الكاذبين» مى‌گويد.

سپس زن بعد از آن، چهار مرتبه مى‌گويد: «اشهد باللّه انه لمن الكاذبين فى مقالته من الرمى بالزنا- او نفى الولد-» سپس يك مرتبه مى‌گويد «انّ غضب اللّه علىّ ان كان من الصادقين».

(٣)

مسأله ١٢- واجب است كه شهادت و لعن به صورت مذكور باشد

پس اگر مرد يا زن بگويد «احلف» يا «اقسم» يا «شهدت» يا «انا شاهد» يا لفظ جلاله را به غير آن مانند رحمن و خالق بشر و مانند اينها تغيير دهند يا مرد بگويد «انى صادق او لصادق او من الصادقين» و لام را ذكر نكند يا زن بگويد «انه لكاذب او كاذب او من الكاذبين» واقع نمى‌شود. و همچنين است اگر مرد لعنت را به غضب و زن غضب را به لعنت تبديل نمايند.

(٤)

مسأله ١٣- واجب است كه آوردن هر كدام از اينها لعان را بعد از اين باشد كه حاكم شرع آن را بر او القاء نمايد

، پس اگر قبل از آنكه حاكم امر كند، مبادرت به آن نمايد واقع نمى‌شود.

(٥)

مسأله ١٤- واجب است كه صيغه به عربى صحيح- در صورت قدرت بر آن- باشد

وگرنه هر مقدارى كه از آن ميسور است مى‌آورد و در صورت تعذّر آن، به غير عربى مى‌آورد.

(٦)

مسأله ١٥- واجب است كه در وقت تلفظ به الفاظ پنج‌گانه آنها، هر دو ايستاده باشند.

و آيا معتبر است كه در تلفظ هر يك از آنها بايد هر دو با هم ايستاده باشند يا ايستادن هر يك در وقت تلفظ به آنچه كه اختصاص به او دارد، كفايت مى‌كند؟ احوط آنها اولى است بلكه خالى از