گرفتن سگ او را ممتنع و غير رام بيابد و شروع به دويدن عقب سر او نمايد پس بايستد چنانچه از حياتش زمانى باقى مانده باشد كه براى ذبح كافى باشد فقط به ذبح حلال مى‌شود و اگر چنين زمانى باقى نمانده باشد بدون ذبح حلال است. و به وسيع نبودن زمان، ملحق مى‌شود در حليّت بدون ذبح موردى كه زمان وسعت داشته باشد ليكن ترك تذكيه به كوتاهى از او نباشد كما اينكه به گرفتن وسيله ذبح، و كشيدن كارد مشغول شود با سرعت و عدم كندى به نظر عرف و با اينكه همه اسباب متعارف باشند. پس اگر كارد در غلافى باشد كه تنگ و غير متعارف باشد و به جهت طول كشيدن بيرون آوردن كارد از آن، به تذكيه او نرسد، حلال نمى‌شود. و همچنين اگر به جهت خون و مانند آن به غلاف چسبيده باشد. و از قبيل كوتاهى نكردن است موردى كه شكار از جهت باقيمانده قوّتش و مانند آن، خود را تمكين صياد ننمايد و قبل از ذبح بميرد. ولى احتياطا- اگر اقوى نباشد- نبود وسيله، به تقصير نداشتن ملحق نمى‌شود؛ پس اگر آن را زنده بيابد و وقت براى ذبح آن باشد. ولى چاقو نداشته باشد و آن را به اين جهت ذبح ننمايد تا بميرد، خوردن آن حلال نمى‌باشد.

(١)

مسأله ٤- آيا بر كسى كه سگ را مى‌فرستد، به سرعت رفتن و مبادرت به طرف شكار [واجب است يا نه‌]

از وقت فرستادن سگ يا در وقتى كه مى‌بيند كه به شكار رسيده اگر چه بعد از امتناع او باشد يا در وقتى كه او را متوقف مى‌كند و رام و تسليم مى‌شود واجب است؟ يا اصلا واجب نمى‌باشد؟ ظاهر آن است كه در وقت متوقف نمودن، واجب باشد؛ پس اگر آن را احساس نمود بايد عرفا با سرعت به سوى او رود كه اگر زنده باشد آن را ذبح نمايد. پس اگر به سرعت نرود سپس ببيند كه مرده است خوردن آن حلال نمى‌باشد، و اما قبل از آن ظاهرا واجب نيست اگر چه سزاوار نيست كه احتياط ترك شود. و اين در صورتى است كه اثرى را بر سرعت و ملحق شدن به شكار، احتمال دهد، به اينكه احتمال دهد كه به طور زنده به آن مى‌رسد و ذبح مى‌كند و از جهت وسيع بودن زمان و بودن وسيله، بر ذبح آن توانايى دارد. و اما اگر آن را احتمال ندهد و لو از اين جهت كه وسيله ذبح نباشد. بدون اشكال واجب نيست؛ پس اگر در اين صورت آن را به حال خودش بگذارد تا سگ او را به قتل برساند و با گاز زدن سگ، جانش تمام شود، خوردن آن حلال است. البته اگر علم و احراز اينكه مردن شكار به سبب جرح سگ است- نه به سبب ديگر- متوقف بر سريع رفتن به سوى آن و دانستن حال آن باشد، براى اين جهت لازم است.

(٢)

مسأله ٥- در حلال بودن شكار، لازم نيست كه فرستنده، و سگ يكى باشد

پس اگر عده‌اى يك سگ بفرستند يا يك نفر يا عده‌اى، چند سگ را بفرستند و شكار را بكشند خوردن آن حلال است. البته در فرستنده‌هاى متعدد و سگهاى متعدّد معتبر است كه همه داراى امورى كه‌