حرام مى‌شود اگر چه زن ازدواج كند و شوهر دومى به او دخول نمايد و از او حامله نشود يا حامله شود و شير به حال خودش بماند و قطع نشود و شير زياد نشده باشد بلكه اگر زياد هم شده باشد در صورتى كه احتمال داده شود كه از شوهر اول است. دوم- اينكه خوردن شير به مكيدن از پستان باشد پس اگر شير را به حلق او بدوشد يا دوشيده شده را از زن بياشامد، حرمت پيدا نمى‌كند. سوّم- اينكه زن شيرده زنده باشد پس اگر زن در اثناى شير دادن بميرد و نصاب، در حال مرگ او و لو با يك مرتبه كامل گردد حرام نمى‌شود. چهارم- اينكه بچه شيرخوار در اثناى دو سالش باشد و دو سالش كامل نشده باشد پس شير خوردن او بعد از دو سال اعتبار ندارد. و دو سال در فرزند زن شيرده بنابر اقوى معتبر نمى‌باشد پس اگر شير خوردن بعد از كامل شدن دو سال او واقع شود حرام مى‌شود در صورتى كه قبل از دو سال شيرخوار باشد.

(١)

مسأله ٢- منظور از دو سال، بيست و چهار ماه قمرى از وقت ولادت است.

و اگر در اثناى ماه متولد شود بنابر اظهر آنچه كه از ماه اول گذشته از ماه بيست و پنجم كامل مى‌گردد. پس اگر در دهم ماه متولد باشد دو سالش در دهم ماه بيست و پنجم كامل مى‌گردد.

شرط پنجم، كميت است و كميت شير خوردن، آن است كه به حدّ معينى برسد پس همين‌كه گفته شود شير خورد و يا يك‌دفعه شير خورد كفايت نمى‌كند و براى آن سه تقدير و تحديد هست:

اثر و زمان و عدد، و هر كدام از اينها حاصل شود در حرمت آن كافى است و بعيد نيست كه اثر، اصلى باشد و دوتاى باقى مانده دو نشانه بر او باشند ليكن اگر يكى از آنها بدون اثر، حاصل شد احتياط ترك نشود. امّا اثر، آن است كه به قدرى بخورد كه گوشت روييده شود و استخوان محكم گردد.

و اما زمان، آن است كه از زن يك روز و شب به طورى كه متصل باشند، شير بخورد، به اينكه غذاى بچه در اين مدت منحصر به شير آن زن باشد. و اما عدد، آن است كه پانزده مرتبه كامل از آن زن شير بخورد.

(٢)

مسأله ٣- در روييدن گوشت و محكم شدن استخوان معتبر است كه آنها مستقلا از شير خوردن از آن زن حاصل شوند

به طورى كه روييدن گوشت و محكمى استخوان انتساب به اين شير خوردن پيدا كنند، پس اگر فرض شود كه شكر و مانند آن به شير خوردن ضميمه شده به طورى كه آنها انتساب به هر دو پيدا كنند، ثبوت تحريم را مشكل مى‌كند، كما اينكه معيار آن است كه روييدن گوشت و محكم شدن استخوان مورد توجه قرار بگيرد به طورى كه مشخصا از نظر عرف صدق كنند. و پيدا شدن آنها به دقت عقلى كفايت نمى‌كند. و اگر در پيدا شدن آنها به اين اندازه يا در مستقل شير خوردن او موجب پيدا شدن آنها شده يا نه شك باشد، به دو تقدير ديگر رجوع مى‌شود.