مى‌شود، لقطه نمى‌باشد؛ چون كه از مالك گم نشده است بلكه چاره‌اى نيست كه در ترتيب احكام آن، گم شدن آن و لو به شاهد حال، احراز شود. پس كفشى كه در مسجدها و مانند آنها با كفش او عوض شده، مشكل است كه احكام لقطه را بر آن جارى نمود. و همچنين است لباسى كه با لباس او در حمام و مانند آن عوض شده است؛ زيرا احتمال دارد كه مالك آن در تعويض آن تعمد داشته است و با اين احتمال مجهول المالك مى‌شود نه لقطه.

(١)

مسأله ٢- در صدق لقطه و ثبوت احكام آن، گرفتن و برداشتن، معتبر است‌

؛ پس اگر غير او چيزى را ببيند و به او خبر بدهد و او هم آن را بگيرد حكم آن برگيرنده آن است نه بيننده آن، اگر چه به سبب او بوده است بلكه اگر بگويد آن را به من برسان و مأمور به قصد خودش آن را بگيرد، گيرنده ملتقط است نه امركننده. و اگر آن را بگيرد ولى نه براى خودش. و به او برساند در اينكه آمر ملتقط باشد، اشكال است تا چه رسد به اينكه به امر او آن را بگيرد و به نيابت او باشد بدون آنكه آن را به او برساند.

(٢)

مسأله ٣- اگر ببيند كه چيزى روى زمين افتاده و او آن را به گمان اينكه مال خودش است بردارد

سپس معلوم شود از ديگرى گم شده، لقطه مى‌شود و حكم لقطه بر آن جارى است. و همچنين است اگر مال گم‌شده‌اى را ببيند و بعد از گرفتن از طرفى به طرف ديگر بگرداند، ولى اگر با پا يا دستش آن را دفع كند بدون آنكه بردارد تا بشناسد. ظاهر آن است كه با اين كار، ملتقط نمى‌شود بلكه ضامن هم نمى‌باشد؛ براى آنكه صدق يد و گرفتن نمى‌كند.

(٣)

مسأله ٤- مالى كه مجهول المالك و غير گم شده است گرفتن آن و دست گذاشتن روى آن، جايز نيست‌

؛ پس اگر آن را بردارد غاصب و ضامن است مگر آنكه در معرض تلف باشد پس به قصد حفظ جايز مى‌باشد و در اين صورت، در دست او امانت شرعى مى‌باشد و فقط به تعدّى يا تفريط ضامن است و بر هر دو تقدير جواز برداشتن و عدم آن، اگر آن را بردارد واجب است كه از مالك آن جستجو نمايد تا اينكه از دست يابى به او مأيوس شود و در اين وقت، واجب است كه آن را يا ثمن آن را صدقه بدهد و اگر مال مجهول المالك از چيزهايى باشد كه فاسد شدنى است و عين آن باقى نمى‌ماند مى‌تواند آن را بفروشد و يا قيمت كرده و خود مصرف نمايد و احوط آن است كه بيع در صورت امكان به اذن حاكم شرع، باشد سپس بعد از مأيوس شدن از دستيابى به صاحبش، ثمن آن را صدقه بدهد.

(٤)

مسأله ٥- هر مال غير حيوان كه گم شدنش از مالك مجهولش و لو به شاهد حال احراز شده است‌

- و آن همان است كه بر آن لقطه اطلاق مى‌شود كما اينكه گذشت- گرفتن و برداشتن آن با كراهت جايز است.