بلكه همين‌كه در معرض استفاده و لو بعد از مدتى، قرار بگيرد، كفايت مى‌كند. پس وقف چارپاى كوچك و نهالهاى كاشته‌شده‌اى كه بعد از سالها ميوه مى‌دهند، صحيح است.

(٢)

مسأله ٣٣- منفعت مقصود در وقف اعم از منفعت مورد قصد در عاريه و اجاره است‌

، پس همه قسم فائده و نتيجه را شامل مى‌شود. بنابراين وقف درختها جهت ميوه آنها و وقف گوسفند جهت پشم و شير و زاد و ولد آن، صحيح مى‌باشد.

(٣)

مسأله ٣٤- وقف به اعتبار موقوف عليه بر دو قسم تقسيم مى‌شود:

«وقف خاص» و آن وقفى است كه براى شخص يا اشخاصى باشد مانند وقف بر اولاد و ذريه‌اش يا بر زيد و ذريه‌اش. و «وقف عام»، و آن عبارت است از وقف بر جهت و مصلحت عموم، مانند مساجد و پل‌ها و كاروانسراها، يا بر عنوان عام مانند فقرا و يتيم‌ها و مانند اينها.

(٤)

مسأله ٣٥- در وقف خاص وجود موقوف عليه در وقت وقف، معتبر است‌

؛ پس ابتداء بر معدوم و كسى كه بعدا وجود پيدا مى‌كند و حمل، قبل از تولد، وقف نمودن صحيح نيست. و مقصود از وقف ابتدائى، آن است كه معدوم در طبقه اول باشد بدون آنكه موجود در همان طبقه با آن مشاركت داشته باشد. پس اگر بر معدوم يا حمل به تبع موجود، وقف نمايد به اينكه طبقه دوم يا مساوى موجود در همان طبقه قرار دهد به طورى كه در وقت وجودش با آن مشاركت داشته باشد، بدون اشكال صحيح است. كما اينكه بر اولاد موجودش و كسى كه بعدا متولد مى‌شود به طور اشتراكى و يا ترتيب، وقف نمايد؛ بلكه لازم نيست كه در هر زمانى موقوف عليه وجود داشته باشد و متولد شود. پس اگر بر فرزند موجودش و بر فرزند فرزندش بعد از او وقف نمايد و قبل از تولد فرزند فرزند، فرزند اول بميرد، ظاهرا صحيح است و موقوف عليه بعد از مردن او، حمل مى‌باشد.

پس آنچه كه وقف بر آن صحيح نيست همان معدوم يا حمل است ابتداء و به صورت مستقل- نه به صورت تبعى-.

(٥)

مسأله ٣٦- در وقف بر عنوان عام، لازم نيست كه مصداق آن در هر زمانى وجود داشته باشد

بلكه امكان وجود او با اينكه در بعضى از زمانها بالفعل وجود پيدا مى‌كند، كفايت مى‌كند. پس اگر مثلا باغى را بر فقراى شهر وقف نمايد و در زمان وقف فقيرى در آن شهر نباشد ليكن بعدا پيدا مى‌شود، وقف صحيح است و اين وقف از قبيل وقفى نيست كه اولش منقطع باشد كما