«بسم اللّه» يا «اللّه اكبر» يا «الحمد للّه» يا «لا اله الا اللّه» و مانند اينها. و در اكتفا به لفظ «اللّه» بدون آنكه چيزى را با آن مقرون نمايد كه كلام تا مى‌شود كه بر صفت كمال يا ثنا يا تمجيد او دلالت نمايد، اشكال است.

البته تعدّى از لفظ «اللّه» به ساير اسماى حسنى مانند رحمن و بارئ و خالق و ديگر اسمهاى خاص او بعيد نمى‌باشد؛ ليكن در آن، ترك احتياط نشود كما اينكه تعدّى به لفظى كه در لغت ديگر، در معنى هم رديف لفظ جلاله است مانند لفظ «يزدان» در لغت فارسى و غير آن در غير آن لغت، خالى از وجه و قوت نيست، ليكن احتياطا به عربى باشد و ترك آن سزاوار نيست.

(١)

مسأله ١٤- بنابر اقوى استقرار حيات به آن معنايى كه تفسير نموده‌اند در حلال بودن ذبيحه شرط نيست‌

و تفسير آنها اين است كه مشرف بر مرگ نباشد به طورى كه مثل آن نتواند، يك روز يا نصف روز زنده بماند مانند آنكه شكمش پاره شود و روده‌هايش خارج شود و آنكه از قفا ذبح شود كه رگهايش باقى باشند و آنكه از بلندى افتاده باشد و مانند اينها. بلكه معتبر آن است كه اصل حيات را داشته باشد و لو اينكه در وقت اشراف خروج آن باشد. پس اگر اين معلوم باشد كه همان است وگرنه كاشف آن حركت بعد از ذبح است و لو اينكه مختصر باشد كما اينكه گذشت.

(٢)

مسأله ١٥- در حلال بودن ذبيحه بعد از آنكه به طور زنده بر آن ذبح واقع شود شرط نيست كه جان آن به سبب اين ذبح بيرون بيايد.

پس اگر ذبح شرعى بر ذبيحه واقع شود سپس در آتش يا آب بيفتد يا از كوه سقوط كند و مانند اينها، و به اين وسيله بميرد، بنابر اقوى حلال است.

(٣)

مسأله ١٦- تذكيه شتر در بين چهارپايان اختصاصا به نحر است‌

كما اينكه تذكيه غير از شتر به ذبح مى‌باشد؛ پس اگر شتر ذبح و غير شتر نحر شود، ميته مى‌شود ولى اگر جانش بعد از آن باقى باشد جبران آن ممكن است به اينكه، آنكه ذبحش واجب است بعد از آنكه نحر شده، ذبح شود يا آنكه نحرش واجب است بعد از آنكه ذبح شده، نحر شود و تذكيه بر آن واقع مى‌شود.

(٤)

مسأله ١٧- كيفيت و محل نحر اين است كه كارد يا نيزه و مانند اينها از آهن آلات تيز در «لبه» شتر فرو برده شود.

و «لبه»، جاى گودى است كه بين اصل گردن و سينه واقع شده است. و هر چيزى كه در تذكيه به ذبح شرط است در نحر هم شرط مى‌باشد؛ پس آنچه كه در