- و اگر عكس آن فرض شود، بر عكس مى‌باشد. و همچنين چيزى كه به طور جداگانه موجب ضرر است- نه منظم با چيز ديگر- به طور جداگانه حرام مى‌باشد و آنچه كه بر عكس است، عكس آن مى‌شود.

(٢)

مسأله ٦- چيزى كه مثلا يك مرتبه يا دو مرتبه‌اش ضرر ندارد ولى اعتياد به آن و تكرار زياد آن ضرر داشته باشد

، فقط تكرار مضرّ آن حرام مى‌باشد.

(٣)

مسأله ٧- خوردن «گل» حرام است‌

و گل، خاك مختلط با آب است در حال ترى آن. و همچنين است «مدر» و آن گل خشك است، و خاك، احتياطا به آنها ملحق مى‌شود اگر چه عدم الحاق آن خالى از قوت نيست مگر با ضرر رساندن آن. و آنچه كه از خاك و كلوخ ريز با گندم و جو مختلط است و آرد شود و در آن مستهلك گردد، اشكالى ندارد. و همچنين است آنچه كه از غبار و خاك روى ميوه‌ها و مانند آنها مى‌نشيند. و همچنين است گلى كه با آب ممزوج گردد و آب را گل‌آلود نموده باشد به طورى كه آب بر مطلق بودنش باقى باشد. البته اگر ذائقه او در وقت آشاميدن آن، احساس اجزاى گلى بكند، احتياط آن است كه اجتناب نمايد تا صاف شود اگر چه اقرب آن است كه در صورت استهلاك آن خوردنش جايز باشد.

(٤)

مسأله ٨- ظاهرا ماسه و سنگها و انواع معدنها به گل ملحق نمى‌شوند

؛ پس همه آنها در صورت نداشتن ضرر حلال مى‌باشند.

(٥)

مسأله ٩- از گل، گل قبر آقايمان أبى عبد اللّه الحسين (عليه السّلام) جهت استشفاء استثناء شده است‌

و خوردن آن براى غير استشفاء و خوردن بيشتر از مقدار يك نخود متوسط، جايز نيست و گل غير قبر آن حضرت حتى قبر پيغمبر (صلّى اللّه عليه و آله) و ائمه (عليهم السّلام)، بنابر اقوى به آن ملحق نمى‌شود البته اگر با آب يا شربتى ممزوج شود و در آن مستهلك گردد و با آن آب و شربت تبرّك و استشفاء شود اشكالى ندارد.

(٦)

مسأله ١٠- براى گرفتن تربت مقدس (سيّد الشهداء عليه السّلام) و خوردن آن در وقت احتياج، آداب و دعاهايى مى‌باشد

ليكن ظاهر آن است كه اينها جهت سريع شدن اجابت شرطهاى كمال مى‌باشند نه آنكه شرط جواز خوردن آن باشند.

(٧)

مسأله ١١- محل گرفتن تربت، به طور قدر متيقن همان قبر شريف و آنچه كه عرفا به آن ملحق است، مى‌باشد

و احتياط آن است كه به آن اكتفا شود و احتياط بيشتر از آن اين است كه تربتهايى كه در اين زمانها مى‌باشد، در استفاده از آنها به آب يا غير آن ممزوج شوند به طورى كه مستهلك گردد بلكه اين احتياط ترك نشود در صورتى كه آنچه كه گرفته شده گل يا مدر باشد،