اگر چه به عوارضى حرام شده باشد مانند حيوان جلاله و وطى شده، دريايى باشد يا برّى (خشكى)، وحشى باشد يا اهلى، پرنده باشد يا غير آن اگر چه در كيفيت تذكيه اختلاف باشد- بنابر آنچه كه گذشت- و اثر تذكيه در آن اين است كه گوشت و پوستش پاك مى‌شود و گوشتش در صورتى كه به عارضى حرام نشده باشد، حلال مى‌شود. امّا حيوان غير مأكول كه داراى خون جهنده نمى‌باشد تذكيه آن در طهارت و در حلال بودن آن، اثرى ندارد؛ زيرا او پاك است و خوردن آن در هر حال حرام مى‌باشد.

و امّا آن كه داراى خون جهنده مى‌باشد چنانچه نجس العين باشد مانند سگ و خوك، پس قابل تذكيه نمى‌باشد. و همچنين است مسخ شده غير درنده مانند فيل و خرس و ميمون و مانند اينها. و همچنين است حشرات و آنها جنبندگان كوچكى هستند كه در باطن زمين سكونت دارند مانند موش و راسو و سوسمار و مانند اينها بنابر احتياط كه نبايد در اين دو ترك شود اگر چه طهارت آنها خالى از وجه نيست. و امّا «سباع» كه حيوان را مى‌درّد و گوشت مى‌خورد چه از وحشى‌ها باشد مانند شير و پلنگ و يوزپلنگ و روباه و شغال و غير اينها يا از پرنده‌ها باشد مانند قوش و باز و قرقى و غير آنها؛ پس اقوى اين است كه قابل تذكيه مى‌باشند و تذكيه، گوشت و پوست آنها را پاك مى‌كند پس انتفاع از آنها حلال است به اينكه در غير نماز مى‌پوشد و فرش مى‌نمايد. بلكه ظرف براى مايعات قرار داده مى‌شود مثل اينكه مشك آب يا خيك روغن و مانند اينها قرار مى‌دهد و لو بنابر اقوى دبّاغى نشود، اگر چه مادامى‌كه دباغى نشده، احتياط آن است كه استعمال نشود.

(٢)

مسأله ٢٤- همه انواع حيوان كه خوردن آنها حرام است از آنچه كه داراى خون جهنده است غير از آنچه كه قبلا ذكر شد، ظاهر اين است كه تذكيه بر آنها واقع مى‌شود

، پس گوشتها و پوستهاى آنها به وسيله تذكيه پاك مى‌شود.

(٣)

مسأله ٢٥- تذكيه جميع آنچه كه قبول تذكيه مى‌كند از حيوانى كه خوردنش حرام است، در صورتى است كه به ذبح با شرايط معتبره در ذبح حيوان حلال گوشت باشد.

و همچنين است تذكيه به شكار نمودن با وسيله‌اى جمادى در خصوص حيوانى كه ممتنع است مانند حلال گوشت و در تذكيه آن به شكار نمودن به وسيله سگ تربيت شده تردّد و اشكال است.

(٤)

مسأله ٢٦- آنچه كه در دست مسلمان است از گوشتها و پى‌ها (چربى‌ها) و پوستها در صورتى كه معلوم نباشد كه آنها از غير مذكّى است، از او گرفته مى‌شود و با آن معامله مذكى مى‌شود

به‌