به اين معنى كه بالفعل روزيش را نداشته باشد، پس بر كسى كه بر نفقه‌اش بالفعل قدرت داشته باشد انفاق واجب نيست اگر چه فقيرى باشد كه روزى سالش را نداشته باشد و گرفتن زكات و مانند آن برايش جايز باشد.

و اما كسى كه نفقه‌اش را بالفعل نداشته باشد ولى بر تحصيل آن قدرت داشته باشد پس اگر به غير كسب باشد مانند قرض گرفتن و طلب بخشش و سؤال، بدون اشكال مانع وجوب انفاق بر او نمى‌باشد. و اگر قدرت بر تحصيل به كسب باشد پس اگر به داشتن قدرت بر ياد گرفتن صنعتى كه امرار معاشش به آن است باشد و آموزش آن را ترك نموده است و بدون نفقه مانده است پس در وجوب انفاق بر او، اشكالى نيست. و همچنين است حال اگر برايش كسب كردن به آنچه كه تحمّل آن بر او مشقت دارد، ممكن باشد مانند برداشتن چيزهاى سنگين، يا مناسب شأن او نباشد پس كسب كردن را به اين جهت ترك نمايد پس انفاق بر او واجب است و اگر بر كسبى كه مناسب شأنش است توانايى داشته باشد و براى راحتى آن را ترك كرده باشد ظاهر آن است كه انفاق بر او واجب نيست ولى اگر زمان كسب از او فوت شود به طورى كه فعلا به روزى يك روز يا چند روز احتياج داشته باشد و به تحصيل نفقه قادر نباشد، انفاق بر او واجب است اگر چه عجز او به اختيارش پيدا شده باشد. كما اينكه اگر آن شغل را ترك كرده باشد- نه براى طلب راحتى بلكه- براى آنكه به امر دنيوى يا دينى مهم مشغول شده است مانند طلب علم واجب، وجوب انفاق بر او ساقط نمى‌شود.

(٢)

مسأله ٣- اگر براى زن، ازدواج- دائم باشد يا منقطع- با كسى كه لايق او است و قيام به نفقه‌اش مى‌كند، ممكن باشد آيا به حكم اين مى‌شود كه قادر است پس انفاق بر او واجب نمى‌باشد يا نه؟

دو وجه است كه وجيه‌ترين آنها دوّمى است.

(٣)

مسأله ٤- در وجوب نفقه بر قريب قدرت انفاق‌كننده بر نفقه او بعد از نفقه خودش و نفقه زوجه‌اش اگر زوجه‌اش دائمى باشد شرط است‌

؛ پس اگر به مقدار كفايت تنها خودش نزد او حاصل شود بايد به خودش اكتفا كند و اگر چيزى از او زياد بيايد و زوجه داشته باشد مال زوجه‌اش مى‌باشد و اگر چيزى زياد بيايد براى پدر و مادر و اولاد است.

(٤)

مسأله ٥- منظور از نفقه خودش، كه مقدم بر نفقه زوجه‌اش مى‌باشد، عبارت است از مقدار روزى روز و شبش و پوششى كه لايق حالش مى‌باشد

و هر چيزى كه اضطرار به او پيدا مى‌كند از وسائل براى غذا و آشاميدنى و فرش و روانداز و غير اينها؛ پس اگر چيزى بر اين، زياد بيايد بر زوجه‌اش صرف نمايد سپس بر نزديكانش.