فوت نيست. و از كسانى نباشد كه نفقه‌اش بر پرداخت‌كننده كفاره واجب باشد مانند والدين و اولاد و زوجه دائمى- نه زوجه منقطعه و نه ساير نزديكان و خويشان حتى برادرها و خواهرها- و در او عدالت و فاسق نبودن شرط نيست، البته به متجاهر به فسق كه پرده حيا را كنار انداخته است، داده نمى‌شود. و در جواز اعطاى غير هاشمى به هاشمى دو قول است، كه جواز آن خالى از رجحان نمى‌باشد، اگر چه احتياط آن است كه بر مورد اضطرار و نياز كامل كه گرفتن زكات با آن حلال مى‌شود اكتفا شود.

(١)

مسأله ١٩- در كفاره پوشاندن معتبر است، كه عرفا لباس شمرده شود

؛ و فرقى بين جديد و غير آن- مادامى‌كه كهنه و ساييده و پوسيده نباشد به طورى كه با استعمال آن پاره پاره شود- نمى‌باشد پس به عمامه و كلاه و كمربند و كفش و جوراب اكتفا نمى‌شود. و احتياط آن است كه به يك لباس مخصوصا مانند شلوار يا پيراهن كوتاه، اكتفا نشود. پس كمتر از پيراهن با شلوار نباشد، اگر چه اقوى آن است كه اكتفا به يك لباس جايز است؛ و احتياط آن است كه چيزى باشد كه عورت را بپوشاند. و در آن عدد معتبر است مانند اطعام، پس اگر بر يكى تكرار كند، به اينكه ده مرتبه او را بپوشاند فقط يك مرتبه حساب مى‌شود. و در شخصى كه لباس به او پوشانده مى‌شود بين كوچك و بزرگ و مرد و زن فرقى نمى‌باشد. البته در پوشاندن بچه‌اى كه اوايل عمرش است مثل پسر يك‌ماهه يا دوماهه اشكال است؛ پس احتياط ترك نشود. و ظاهر آن است كه در موردى كه خياطى شدن آن متعارف است- نه چيزى كه به خياطى نياز ندارد- معتبر است كه دوخته شده باشد؛ پس اگر لباس غير دوخته‌اى در اين فرض به او تحويل دهد كفايت نمى‌كند. البته اشكالى ندارد كه اجرت خياطى را با آن به او بپردازد تا آن را خياطى كند و لباس نمايد.

و دادن لباس مردان براى زنان و به عكس آن، و دادن لباس كوچك به بزرگ، مجزى نمى‌باشد.

و در جنس آن بين اينكه از پشم باشد يا پنبه يا كتان يا غير آن، فرقى نيست و در اكتفا به ابريشم خالص براى مردان اشكال است مگر آنكه جهت ضرورت يا غير آن، پوشيدن آن براى مردان جايز باشد و اگر عدد كامل، متعذر باشد كسى را كه وجود دارد مى‌پوشاند و براى بقيه منتظر مى‌ماند. و احتياط آن است كه بر موجود تكرار كند؛ پس اگر بقيه را پيدا كرد، آن را مى‌پوشاند.

(٢)

مسأله ٢٠- قيمت در اطعام و پوشاندن در كفاره مجزى نمى‌باشد

، بلكه در اطعام بايد طعام را به طور سير كردن يا تمليك بذل نمايد؛ و همچنين است در پوشاندن بايد آن را اعطا كند. البته‌