و اما صدقه غير هاشمى براى هاشمى در صدقه مستحب حلال است و در زكات واجب و فطره حرام است. و اما واجبات ديگر غير از آنها، مانند مظالم و كفارات و مانند آنها، ظاهرا مثل صدقه مستحب است، اگر چه احتياط آن است كه به آنها داده نشود و خود را از آنها منزه نگاه دارند.

(٢)

مسأله ٤- در متصدق، بلوغ و عقل، و به جهت بى‌پولى يا سفاهت، محجور نبودن معتبر است‌

؛ پس صدقه بچه حتى اگر به ده سال رسيده باشد، صحيح نيست.

(٣)

مسأله ٥- فقر و ايمان و اسلام در كسى كه صدقه به او داده مى‌شود، در صدقه مستحب، معتبر نيست‌

؛ پس صدقه بر غنى و بر ذمى و مخالف اگر چه بيگانه باشند، جايز است ولى بر ناصبى و حربى اگر چه نزديك باشند جايز نيست.

(٤)

مسأله ٦- صدقه به طور سرّى افضل است‌

و تحقيقا وارد شده است كه: «صدقه سرّى، غضب پروردگارا را خاموش مى‌كند و همان طورى كه آب آتش را خاموش مى‌كند، صدقه گناه را خاموش مى‌كند و هفتاد باب بلا را دفع مى‌كند»[١] ولى اگر متّهم به ترك مواسات شود و بخواهد تهمت را از خودش دفع نمايد يا قصد اقتدا نمودن ديگرى را داشته باشد، آشكارا دادن آن مانعى ندارد و مخفى نمودن آن تأكيد نشده است. اين در صدقه مستحب است و اما در صدقه واجب، افضل آن است كه مطلقا، آشكارا بپردازد.

(٥)

مسأله ٧- مساعدت و واسطه شدن در رساندن صدقه، مستحب است‌

؛ پس از پيغمبر اسلام (صلّى اللّه عليه و آله) در خطبه‌اش است كه: «كسى كه صدقه مردى را به مسكين بدهد مانند او اجر دارد و اگر صدقه در دست چهل هزار انسان بچرخد و دست به دست شود سپس به مسكين برسد براى همه آنها اجر كامل است و آنچه نزد خدا است خير و باقى‌تر است براى كسانى كه تقوى داشته باشند و احسان كنند اگر بدانيد»[٢].

(٦)

مسأله ٨- تملك نمودن از فقير آنچه را كه به او صدقه داده به خريدن يا قبول هبه يا سبب ديگر، كراهت شديد دارد

بلكه گفته شده كه حرام است ولى اگر به ارث به او برگردد مانعى ندارد.

(٧)

مسأله ٩- ردّ سائل- و لو اينكه گمان كند كه او بى‌نياز است- مكروه است‌

بلكه به او و لو چيز مختصرى داده مى‌شود.

(٨)

مسأله ١٠- سؤال كردن- بدون آنكه نيازمند باشد بلكه اگر نيازمند هم باشد- شديدا مكروه است.

بلكه گفته شده كه اولى حرام است؛ و ترك احتياط سزاوار نيست. و به تحقيق منع مؤكدى از سؤال وارد شده است. در خبر است كه: «هر كس از مردم سؤال كند و حال آنكه روزى سه روز را داشته باشد خداوند را روز قيامت ملاقات مى‌كند در حالى كه صورتش گوشت ندارد»[٣].

[١] و( ٢) و( ٣) وسائل الشيعة، ج ٦، كتاب زكات،

[٢] و( ٢) و( ٣) وسائل الشيعة، ج ٦، كتاب زكات،

[٣] و( ٢) و( ٣) وسائل الشيعة، ج ٦، كتاب زكات،