را ملاحظه كرده باشد، صحيح است و نسبت به بطنهاى بعدى نافذ مى‌باشد بلكه اقوى آن است كه نسبت به آنها نافذ است اگر چه اجاره به خاطر مراعات آنها- نه اصل وقف- بوده باشد و به اجازه آنها احتياج ندارد.

(١)

مسأله ٧٨- براى واقف جايز است كه توليت وقف و نظارت آن را دائما يا تا مدتى به طور مستقل و به طور مشترك با ديگرى براى خودش قرار دهد.

و همچنين جايز است كه آن را براى ديگرى اين چنين قرار دهد. بلكه جايز است كه كار قرار دادن توليت را در دست شخصى قرار دهد؛ پس متولى كسى است كه آن شخص او را معين مى‌كند بلكه جايز است كه شخصى را متولى كند و كار تعيين متولى بعد از او را، در دست او قرار دهد. و همچنين طورى قرار مى‌دهد كه هر متولى، براى بعد از خودش متولى معين كند.

(٢)

مسأله ٧٩- وقتى واقف حق قرار دادن توليت براى خودش يا ديگرى دارد كه در وقت واقع ساختن وقف و در ضمن عقد آن باشد

و اما بعد از تمام شدن وقف، واقف، بيگانه از وقف مى‌باشد؛ پس حق قرار دادن توليت و عزل متولى را ندارد مگر اينكه چنين چيزى را در ضمن عقد وقف براى خودش شرط كند، به اينكه توليت را براى شخصى قرار دهد و شرط كند كه هر وقت بخواهد او را عزل كند، عزل نمايد.

(٣)

مسأله ٨٠- در جايى كه توليت و نظارت را براى خودش قرار مى‌دهد، بدون اشكال عدالت در او معتبر نيست‌

؛ و بنابر اقوى اگر براى ديگرى هم قرار دهد، معتبر نمى‌باشد. البته در او امانت و كفايت معتبر است؛ پس قرار دادن توليت براى كسى كه خائن و غير موثّق است خصوصا در جهات و مصالح عامّه، جايز نمى‌باشد، و همچنين است كسى كه در توليت امور وقف، كفايت نداشته باشد. و قرار دادن توليت براى ديوانه و طفل حتى مميّز، جايز نيست. اگر عمل توليت از او مثل اجاره وقف و امثال آن به طور مباشرت خواسته شود. و اما اگر توليت براى او قرار داده شود تا اينكه قيّم- مادامى‌كه او قاصر است- به امر آن قيام كند، ظاهرا جايز باشد و لو اينكه غير مميّز باشد. بلكه قرار دادن توليت براى ديوانه‌اى كه خوب شدنش، متوقع مى‌باشد، بعيد نيست كه جايز باشد و ولىّ جاى او است تا افاقه پيدا كند.

(٤)

مسأله ٨١- اگر توليت را براى شخصى قرار دهد، بر او واجب نيست كه قبول كند

چه در مجلس عقد حاضر باشد، يا غائب باشد و خبر و لو بعد از فوت واقف به او برسد. و اگر توليت را براى اشخاصى به ترتيب قرار دهد و بعضى از آنان قبول كنند بر كسى كه بعد از او است، واجب نيست كه قبول كند و با قبول نكردن توليت، وقف بدون متولى منصوب است و اگر توليت را قبول كند آيا برايش جايز است كه خودش را عزل كند مانند وكيل يا نه؟ دو قول است احتياط به‌